Opgraving wierde Ezinge iconisch in Nederlandse archeologie

Ezinge is vanaf ongeveer 500 jaar voor Christus continu bewoond. Dat is uniek voor Nederland en maakt Ezinge ongeveer even oud als de stad Rome. Feiten als deze staan te lezen in het tweede deel van Ezinge Revisited. Een uitputtende analyse van alle beschikbare gegevens uit opgravingen bij Ezinge. Annet Nieuwhof werkte meer dan tien jaar aan dit enorme project.

Het was professor Van Giffen die ruim een eeuw geleden startte met de opgraving van de wierde Ezinge. Het project duurde van 1923 tot 1934 en geldt nog steeds als iconisch in de geschiedenis van de Nederlandse archeologie. Het uitstekend bewaard gebleven materiaal behoort tot de kroonjuwelen van het Groninger Instituut van Archeologie. 

Huizen uit de IJzertijd

Onder de organische resten bevinden zich onder andere de indrukwekkende overblijfselen van huizen uit de IJzertijd. Vondsten die indertijd al veel belangstelling uit binnen- en buitenland kregen. De resultaten van die opgravingen werden nooit volledig gepubliceerd. Tot op heden ontbrak een goede en volledige analyse van de opgraving. Dat is nu rechtgezet.

Annet Nieuwhof analyseerde alle beschikbare gegevens en publiceerde het resultaat in twee boeken. Het tweede boek verscheen deze maand. Nieuwhof is als docent en onderzoeker verbonden aan het Groninger Instituut voor Archeologie. Haar specialisatie: landschaps- en bewoningsgeschiedenis van het terpen- en wierdengebied van Groningen en Friesland. 

Digitale analyse van
complexe materie

Met het afronden van het project 'Ezinge Revisited, The ancient roots of a terp settlement' gaat een grote wens van haar in vervulling. Nieuwhof: ‘Ezinge is de meest uitgebreid opgegraven wierde of terp in Nederland. Het heeft me altijd geïntrigeerd wat er nog voor kennis over de wierdebewoners en hun bijzondere manier van leven in de opgravingsdocumentatie en vondsten verborgen was. Zonder uitwerking van de gegevens is een opgraving eigenlijk verspilde moeite. Maar de analyse van de vele vondsten en structuren was in de jaren 1920 en 1930 te complex om het met de middelen van die tijd te kunnen voltooien. Nu hebben we allerlei digitale middelen en betere dateringsmogelijkheden tot onze beschikking. Daarom gingen wij in 2011 verder met de analyse van de opgravingsresultaten.’

Ezinge vóór de komst van dijken

Het resultaat mag er zijn. Zo werden in Ezinge resten van 119 huizen gevonden uit de periode 500 v.Chr. tot 900 na Chr. Verder werd meer duidelijk hoe de bewoners van de wierde vóór de bedijkingen in de middeleeuwen in het onbeschermde en regelmatig overstroomde kweldergebied leefden. Totdat de dijken werden aangelegd, vochten zij niet tegen de zee, maar pasten ze zich aan. Hoe ze dat deden is goed te zien aan de opbouw van de wierde. In boek twee wordt verder veel aandacht besteed aan de resten van rituelen. Er zijn ruim 500 van die resten herkend.

Het doel was niet alleen om de opgraving aan de vergetelheid te ontrukken en nieuwe inzichten in de bewoningsgeschiedenis naar voren te brengen, maar ook om de bijzondere archeologie van het terpen- en wierdengebied internationaal voor het voetlicht te brengen.

'Ezinge revisited. The ancient roots of a terp settlement' door Annet Nieuwhof.

• Deel 1 besteedt vooral aandacht aan de opgraving zelf, aan de natuurlijke omgeving, en aan de bestaansmogelijkheden die het kwelderlandschap bood. Het grootste deel van dit deel wordt ingenomen door een catalogus, waarin alle opgegraven vlakken worden afgebeeld, samen met vele vondsten en opgravingsfoto’s.
• Deel 2 is gewijd aan de bewoningsgeschiedenis in al zijn facetten, vanaf het ontstaan van deze terpnederzetting rond 500 v.Chr.

Klik hier om het boek 'Ezinge revisited. The ancient roots of a terp settlement' van Annet Nieuwhof te bestellen.