Skip to ContentSkip to Navigation
TalencentrumOnderdeel van Rijksuniversiteit Groningen

Talencentrum

Express yourself <> understand the world
TalencentrumCommunicatietrainingAcademische vaardighedenHandboekSchriftelijk: studentenTekstsoorten

Tekstsoorten en tekstconventies

Academici bedienen zich van een aantal specifieke tekstgenres, elk met specifieke vorm- en stijlkenmerken die je je als beginnend academicus eigen moet maken. Sommige tekstcriteria gelden voor alle soorten (zakelijke) teksten, zoals correct taalgebruik en een logische structuur. Andere criteria gelden specifiek voor de wetenschappelijke genres, zoals bijvoorbeeld de globale indeling van (bèta)wetenschappelijke artikelen in de onderdelen Inleiding, Methode en Materialen, Resultaten en Discussie, en de eis dat je altijd je bronnen moet vermelden.

Genre-specifieke criteria

De meeste genre-specifieke criteria zijn functioneel van aard: ze hangen nauw samen met het doel van de tekstsoort.

Bijvoorbeeld

De standaardstructuur van wetenschappelijke teksten is een logisch gevolg van de primaire taak van dit type teksten (namelijk het op controleerbare wijze rapporteren over en interpreteren van onderzoeksresultaten.
De plicht tot bronvermelding hangt samen met het feit dat wetenschappelijk onderzoek altijd voortbouwt op het werk van anderen. Het spreekt vanzelf dat iedere onderzoeker duidelijk aangeeft in welke onderzoekstraditie zijn werk staat, wat er aan eerder onderzoek is verricht, en dat hij bij het verwerken van andermans gedachtegoed eerlijk aangeeft waar deze inzichten en kennis afkomstig zijn.

Andere criteria zijn mede door traditie bepaald, en zijn vaak sterk disciplinegebonden. Ze verschillen per vakgebied, tijdschrift, onderzoeksschool, opleiding en zelfs per docent.

Tekstdoelen en genres

Een kleine inventarisatie van redenen waarom wetenschappers schrijven:

  • Het bekend maken, en ter discussie stellen aan collega-onderzoekers van onderzoeksresultaten en de interpretatie daarvan.
    • onderzoeksverslag, onderzoeksrapport, wetenschappelijk artikel
    • zie Onderzoeksverslag
  • De actuele stand van het onderzoek op een bepaald vakgebied of op het gebied van een bepaald thema of probleem in kaart brengen.
  • Op basis van eigen of andermans onderzoek een beredeneerd (beleids)advies of een oplossing voor een probleem kenbaar maken.
  • Niet-vakgenoten informeren over de stand van het onderzoek of recente ontwikkelingen in het vakgebied.
    • populair-wetenschappelijk artikel
  • Een geïnformeerde, beargumenteerde opinie geven over maatschappelijke of economische kwesties op basis van eigen of andermans onderzoek.
  • Handelingen, metingen, observaties en (tussentijdse) resultaten vastleggen ter verdere verwerking, evt. door collega-onderzoekers.

Succesfactoren

  • Oriënteer je op je schrijftaak door voorbeeldteksten te bekijken: professionele gepubliceerde teksten of teksten van studiegenoten met een vergelijkbare schrijfopdracht. Zie Lezen als strategie.
  • Hoewel het strakke format van wetenschappelijke tekstsoorten suggereert dat het rapporteren van wetenschappelijk onderzoek neerkomt op het invullen van een schema, hangt je succes in sterke mate af van de handigheid, de creativiteit en de intelligentie waarmee je opereert binnen dit strakke keurslijf. In de onderdelen Methode en Materialen en Resultaten is het weliswaar in de eerste plaats een kwestie van nauwgezet en degelijk rapporteren, maar om er goed uit te springen zul je in de Inleiding en de Discussie meer moeten doen dan braaf alinea's vullen; hier moet je jezelf en je onderzoek profileren.
  • De gewoontes die gelden voor schrijven en publiceren in bepaalde vakgebieden staan niet voor eeuwig vast. Vakgebieden zijn in ontwikkeling, evenals de communicatieve 'omgangsvormen' (de tekstsoorten waarvan academici zich bedienen) binnen die vakgebieden. Zo hebben bijvoorbeeld informatietechnologie en massamedia het afgelopen decennium veel invloed gehad op de manier waarop we informatie verwerken en verspreiden.
  • Als een onderzoeker zijn resultaten ter publicatie wil aanbieden aan een wetenschappelijk tijdschrift, controleert hij vooraf altijd aan welke kenmerken (welk format, welke verwijsstijl, etcetera) zijn manuscript moet voldoen. Evenzo doet een student er verstandig aan om na te gaan wat zijn docent precies bedoelt wanneer deze vraagt om een 'paper', 'verslag', 'essay' of 'referaat'. Wat voor je docent vanzelfsprekend is, hoeft voor jou nog niet vanzelfsprekend te zijn. Ga na of je voldoende duidelijkheid hebt gekregen omtrent:
    • onderwerp, invalshoek of probleemstelling
    • lezerspubliek, doelgroep
    • tekstsoort en -doel
    • literatuur, bronnen, data
    • inhoud en opbouw
    • verzorging en afwerking
    • omvang van de tekst
    • deadlines, inlevertermijn
    • tussentijdse feedbackmogelijkheden
    • beoordelingscriteria
    • herkansingsmogelijkheden
Laatst gewijzigd:18 september 2017 09:31