Skip to ContentSkip to Navigation
About usFaculty of Behavioural and Social SciencesLerarenopleidingExpertisecentrum Vakdidactiek NoordEVN Geschiedenis

Dag van de Geschiedenisdidactiek

"Fake News"

Donderdag 3 oktober 2019

programma
Klik hier om u aan te melden voor de dag van de Geschiedenisdidactiek.

NIEUW! Programma voor leerlingen

Heeft u leerlingen in uw bovenbouwgroep TL/havo/vwo die wel wat uitdaging en verdieping kunnen gebruiken bij het vak geschiedenis? Zij zijn ook van harte welkom op deze nascholingsdag. 's Ochtends volgen zij de lezing en nemen zij deel aan de lunch. 's Middags is een speciaal programma voor hen opgesteld in samenwerking met de Groninger Archieven waar zij zich aan de hand van authentiek bronnenmateriaal verdiepen in de vraag hoe om te gaan met elkaar tegensprekende nieuwsberichten.

Leerlingen die hier volgens u voor in aanmerking komen kunt u aanmelden bij Marije Brouwer (m.l.brouwer@rug.nl).

Beschrijving workshops

Indien er onvoldoende aanmeldingen zijn voor een workshop, kan het voorkomen dat deze workshop niet gegeven wordt.

WORKSHOPRONDE 1
1.0 Work-workshop: ontwikkeling en uitwisseling lesmaterialen en leerlijnen rond kritisch brongebruik (begeleid door Matthijs Droog, Rijksuniversiteit Groningen en Praedinius Gymnasium Groningen)

Binnen scholen werken docenten geschiedenis vaak al met elkaar samen, maar - hoe nuttig en inspirerend het vaak ook wordt gevonden - het is vaak lastiger om met collega’s van andere scholen af te spreken om samen onderwijs te ontwerpen. Graag willen wij u vandaag die mogelijkheid bieden.

In deze werksessie (die twee rondes zal duren) ontwikkelt u samen met collega’s lesmaterialen en leerlijnen rond het thema fake news. Wat wilt u uw leerlingen hierover meegeven, en hoe leert u uw leerlingen kritisch om te gaan met informatiebronnen? U bent van harte uitgenodigd om materialen mee te nemen die u al in uw lessen gebruikt, zodat deze ter inspiratie kunnen dienen voor uw collega’s.

1.1 Fake News in de Middeleeuwen (door Heike Tattje en Berdien Staats, NHL/Stenden)

Fake news in de Middeleeuwen: echt??? De Nederlandse overheid heeft begin dit jaar een campagne gelanceerd om de burgers opmerkzaam te maken op nepnieuws onder het motto: blijf nieuwsgierig, blijf kritisch. Hoe nieuw is het verschijnsel van nepnieuws eigenlijk, en hoe gingen onderdanen en regeerders in het verleden met dit fenomeen om? Kunt u zelf wel echt van nep onderscheiden? In deze workshop zoomen we in op het fenomeen fake news in de middeleeuwen.

1.2 Kritisch kijken naar beeldbronnen (door Elzelien de Jong van Beeldkraken)

Hoe leer je leerlingen in drie stappen kritisch kijken naar beeldbronnen? Elzelien de Jong, drs. maatschappijgeschiedenis en hoofdredacteur van Beeldkraken, laat zien hoe je leerlingen een beeldbron leert bekijken, onderzoeken en interpreteren. ‘Wat zie je nu eigenlijk?’ is een vraag die nooit wordt overgeslagen! Een praktische workshop aan de hand van het lesmateriaal op beeldkraken.nl. Beeldkraken is een niet-commercieel onderwijsproject van de Atlas van Stolk, één van de grootste beeldcollecties van Nederland, en Onwijs. Docenten kunnen hier een gratis account aanmaken om toegang te krijgen tot de antwoordbladen.

1.3 Interactie in de klas: lesgeven over controversiële thema’s (door dr. Geerte Savenije, Universiteit van Amsterdam)

Het bespreekbaar maken van controversiële of gevoelige onderwerpen in de klas vraagt veel van docenten en leerlingen: zij moeten vanuit meerdere perspectieven naar een kwestie leren kijken en begrijpen dat iets wat voor henzelf niet gevoelig is dat voor een ander wel kan zijn. In deze workshop gaan we aan de hand van concrete voorbeelden en oefeningen aan de slag met vaardigheden die daarbij van groot belang zijn, zoals empathie, kunnen denken vanuit meerdere perspectieven en een kritische houding. We bespreken hoe je om kunt gaan met emotionele reacties, maar ook met onverschilligheid.

1.4 Geschiedenis en kritisch burgerschap: maar hoe dan? (door dr. Paul Holthuis, vakdidacticus geschiedenis en dr. Marieke van der Wal, vakdidacticus maatschappijleer, Rijksuniversiteit Groningen)

Sinds 2006 dient het onderwijs aandacht te besteden aan burgerschap. Dat dat in het bijzonder in het havo en vwo nog weinig zichtbaar gebeurt, hangt voor een niet onbelangrijk deel samen met het nogal diffuse beeld van wat onder burgerschapsonderwijs moet worden bestaan. Minister Slob wil dat dit beeld in theorie en praktijk duidelijker wordt neergezet. Dat roept de vraag op wat de relatie zou kunnen zijn tussen geschiedenisonderwijs en burgerschapsvorming. In deze workshop gaan wij in op deze vraag. Daarnaast presenteren wij een aan de lerarenopleidingen van de RUG en NHL Stenden ontwikkelde didactische benadering die geschiedenis en burgerschapsvorming in de lespraktijk zinvol verbindt waardoor zij elkaar kunnen verrijken. Je vertrekt met een geschiedenisles die je hebt ontworpen rondom kritisch burgerschap.

WORKSHOPRONDE 2
2.0 Work-workshop

Dit is het vervolg op workshop 1.0. Deze workshop beslaat twee workshoprondes.

2.1 “Ik vind het wel leuk om te kunnen controleren of het nou echt zo is of niet zo is.”

Betrouwbaarheid van (internet)bronnen: het ontwerpen en beoordelen van lesopdrachten. (door Maartje van der Eem, Universiteit van Amsterdam en Hermann Wesselink College (Amstelveen))

Het vak geschiedenis kan een bijdrage leveren aan het ontwikkelen van de mediawijsheid van leerlingen. Alleen zien leerlingen dit niet altijd in. Zo zei een leerling: “het leren beoordelen van bronnen gaat me niet verder helpen dan geschiedenis, denk ik”. Hoe kunnen we in de geschiedenislessen de vakspecifieke vaardigheid van het beoordelen van de betrouwbaarheid van historische bronnen koppelen aan de meer generieke vaardigheid horend bij mediawijsheid? In deze workshop gaan we in gesprek over en aan de slag met vragen als in hoeverre het beoordelen van historische en actuele (internet)bronnen overeenkomt, hoe je opdrachten hierbij kunt ontwikkelen en hoe je deze kunt beoordelen.

2.2 Pas op: fake pictures! Historische beeldanalyse in tijden van fake nieuws. (door dr. Susan Aasman, Rijksuniversiteit Groningen)

In deze workshop zal mediahistoricus Susan Aasman (RUG) de deelnemers uitnodigen op systematische wijze beelden te analyseren. In de afgelopen tweehonderd jaar hebben verschillende visuele media, variërend van fotografie tot aan YouTube videos, aan de lopende band beelden geproduceerd die de verwachting wekken een waarheidsgetrouwe afbeelding van de werkelijkheid te zijn. Digitale beelden lijken dat vertrouwen te hebben ondergraven en het verwijt van fake pictures is vaak snel gemaakt. Op welke wijze kunnen we beelden kritisch analyseren en hoe kunnen we de status van al die digitaal geproduceerde beelden beter inschatten? Een eerste stap zou kunnen zin om elk beeld te begrijpen als een verbeelding van de werkelijkheid, want dan wordt het interessant te kijken hoe en waarom het beeld tot stand is gekomen.

2.3 Standbeeldgebondenheid: objecten in de klas. (door dr. Albert Logtenberg, Universiteit Leiden)

De laatste tijd duiken ze regelmatig op in de media; standbeelden en andere gevoelige objecten die ons herinneren aan een 'fout' verleden. Sommige musea maken handig gebruik van de controversen, andere proberen deze besmuikt uit de weg te gaan. In deze workshop staan we stil bij de vraag hoe jij hier als docent geschiedenis mee om kan gaan in de klas. We laten je werken met een tool (perspectieven-web) waarmee je leerlingen uitnodigt om genuanceerder te denken dan de zwart-wit reacties in de media. We bespreken hoe je door middel van het perspectieven-web op een efficiënte en prikkelende manier kunt voldoen aan de eisen van het curriculum.

2.4 Valide en betrouwbare toetsvragen maken (door Gerard Steenhagen, NHL/Stenden)

In deze workshop zal het niet gaan over de discussie die in onderwijsland wordt gevoerd over alle mogelijke facetten van toetsing, maar over de bouwstenen van toetsen: de toetsvragen. Gerard Steenhagen, docentopleider Geschiedenis aan NHL Stenden te Leeuwarden en jarenlang toetsdeskundige bij Cito, zal u bruikbare tips geven bij het construeren van goede toetsvragen.

uitwisseling in workshops
Datum                    

Donderdag 3 oktober 2019

Doelgroep              

Docenten geschiedenis (1e en 2e graad)

Locatie

De Puddingfabriek, Viaductstraat 3-4, 9725 BG Groningen

(op loopafstand van het centraal station in Groningen)

Kosten                    

€145,- per persoon, inclusief koffie/thee, lunch, certificaat en toegang tot online lesmateriaal.

Aanmelden            

Klik hier om u aan te melden. Wilt u op de hoogte blijven van deze nascholingsdag, meldt u zich dan aan voor de nieuwsbrief.

Informatie bij        

M.L. Brouwer (M.L.Brouwer@rug.nl) en T. Huijgen (t.d.huijgen@rug.nl) en op de website van het Expertisecentrum Vakdidactiek Noord.

Laatst gewijzigd:09 juli 2019 11:01