Weekend van de Wetenschap bij Campus Fryslân
Ontdek hoe het werkt!
Zaterdag 3 oktober openen om 10:30 de deuren van het Beursgebouw aan de Wirdumerdijk 34 in Leeuwarden voor iedereen die nieuwsgierig is en zin heeft in een dag vol gratis lezingen en activiteiten voor jong en oud. Met proefjes, robots, onderzoek én de leukste weetjes.
Nog nooit eerder hadden we zoveel interessante en leuke activiteiten in de Beurs. Met wetenschappers van Campus Fryslân en veel interessante partners uit de stad Leeuwarden. Stel vragen, ga zelf aan de slag en beleef hoe de wonderlijke wereld van de wetenschap werkt.
We nemen je mee in de wereld van de wetenschap ... in het verleden, heden en de toekomst!
Bekijk het uitgebreide programma.
Zien we je op 3 oktober?
Mátyás Bittenbinder -
Gif in het dierenrijk
Tijd: 11:00 - 11:45
Giftige dieren zijn geweldig. Weet je waarom? Ze hoeven niet angstaanjagend te brullen als een leeuw of een tijger. Ze hoeven niet groot of sterk te zijn om zich te beschermen tegen aanvallers. Nee. Giftige dieren hebben een andere, slimme oplossing bedacht: gif. Want stel je eens voor dat iemand bij jou thuis inbreekt, je snoep wil stelen of je aanvalt om je op te eten. Wat doe je dan? Daar word jij toch ook giftig van?
Over Mátyás Bittenbinder
Mátyás Bittenbinder is bioloog, schrijver en een echte dierenliefhebber. Al toen hij zeven jaar oud was, werd hij tijdens een vakantie verliefd op slangen. Sindsdien is hij gefascineerd door de natuur en vertelt hij graag de spannendste verhalen over dieren en planten.
Je kunt Mátyás kennen van onder andere Het Klokhuis en Zin in Zappelin. Hij schreef de kinderboeken Gif in het dierenrijk en Gevaar in het plantenrijk, waarin je ontdekt hoe bijzonder én verrassend de natuur is. Daarnaast doet hij onderzoek naar slangengif en zet hij zich in voor de bescherming van de natuur.
Dr. Maarten Loonen vertelt over de kleding van de Inuit
Tijd: 12:00 – 16:00 (doorlopend)
Als jij het koud hebt, trek je een extra trui aan, en buiten doe je lekker je handschoenen aan. Misschien heb je ze wel zelf uitgezocht in de winkel.
Wat dragen de Inuit in Groenland en Canada voor kleren als ze op jacht gaan?
Maarten Loonen (RUG) weet daar alles van. Hij gaat al 36 jaar naar het koude Noordpoolgebied voor onderzoek.
Maarten ontmoette ijsberen en poolvossen en hij deed onderzoek naar onder andere brandganzen. Hij ziet wat de gevolgen van de klimaatverandering zijn op hun leefomgeving, het Noordpoolgebied. Maarten vertelt hier vaak over als hij weer terug is in Nederland.
Vandaag vertelt Maarten ons over hoe de Inuit zich kleden en gebruikmaken van de eigenschappen van de vachten van de bewoners, zoals van de poolvos. Jij kunt de verschillen voelen aan de hand van het meegebrachte materiaal.
Wil jij ook vachtjes voelen? Kom dan binnen bij Campus Fryslân en leer alles over het slimme gebruik van huiden en hun eigenschappen.
Ga mee op expeditie en ontdek de Noordpool met VR - Arctic Experience
Tijd: 10:30 – 16:00 (doorlopend)
De aarde warmt langzaam op. Klimaatverandering noemen we dat. Een groot probleem dat nergens zo goed zichtbaar is als op de Noordpool. Daarom gaat een groep wetenschappers op expeditie om uit te zoeken hoe we de Noordpool kunnen redden. Er is nog ruimte voor een aantal expeditieleden…
We nemen jullie met een VR-bril mee naar het hoge noorden, op 3.000 kilometer van nederland vandaan. Je ziet met eigen ogen wat er op dit moment gebeurt met het ijs, de gletsjers en de dieren. Én ontdekt wat we kunnen doen om dit prachtige gebied te redden.
Stap in de wereld van slimme computers!
Matilde Ficozzi and dr. Dario Rodighiero (RUG/Campus Fryslân)
Tijd: 12:00 – 16:00 (doorlopend)
Ontdek Grounding AI: een bijzondere activiteit waarbij je over een enorme kaart op de grond loopt. Deze kaart laat zien hoe wetenschappers over de hele wereld onderzoek doen naar kunstmatige intelligentie (AI).
Tijdens deze activiteit wandel je letterlijk door een landschap vol ideeën. Terwijl je rondloopt, ontdek je hoe slimme computers verbanden leggen tussen verschillende onderwerpen. Onderweg kun je vragen stellen aan speciale AI-assistenten die in de kaart verstopt zitten. Zo leer je spelenderwijs hoe algoritmes werken en hoe ze wetenschap kunnen helpen.
Je hoeft van tevoren niets te weten over AI. Door zelf te kijken, te lopen en te ontdekken, kom je erachter hoe computers informatie ordenen en verbanden vinden die wij misschien niet meteen zien.
Deze interactieve installatie is gemaakt door onderzoekers van University of Groningen en Aalborg University en is al te zien geweest in het Danish Museum of Science and Technology en bij Forum Groningen.
Proef, kijk, ruik en voel: ontdek wat je eet!
Door het Centrum van Duurzame Landbouw Transitie (RUG/Campus Fryslân)
Tijd: 12:00 – 16:00 (doorlopend)
Waar wordt patat en brood van gemaakt? Van welk gewas moet je huilen? Wat wordt er gemaakt van een suikerbiet? Weet jij wat je eet? Wist je dat popcorn van mais gemaakt is?
Ontdek en proef het zelf vandaag bij het Centrum van Duurzame Landbouw Transitie van de RUG in de Beurs.
Ervaar zelf hoe landbouwproducten eruitzien, aanvoelen, ruiken en smaken! Leer meer leren over de boerderij, het platteland en de herkomst van je dagelijkse eten.
Hoe zie jij veiligheid? Laat AI jou helpen om jouw idee van veiligheid vast te leggen
Door Natascha van der Zwan (RUG/Campus Fryslân)
Tijd: Doorlopend tussen 12:15 - 13:15, en 14:00 - 15:30. 10-15 minuten per sessie.
Veiligheid is heel belangrijk. Maar niet iedereen ervaart veiligheid. En veiligheid kan verschillende dingen betekenen. Wat betekent veiligheid voor jou?
Laat generatieve AI jouw idee van veiligheid verbeelden. Zo kunnen we makkelijker over een lastig onderwerp als veiligheid praten.
Natascha neemt je mee in de wereld van AI. Je krijgt uitleg over hoe het werkt en je krijgt je afbeelding mee naar huis.
Voor iedereen vanaf 8 jaar!
Omrin VR Waste Experience - De Reis van een Plastic Fles
Tijd: 12:00 – 16:00 (doorlopend)
Van frisdrankfles naar nieuwe grondstof — ontdek wat er gebeurt nadat jij je fles inlevert! Met een VR-bril op je hoofd stap je letterlijk ín het avontuur en volg je iedere stap van het recyclen alsof je er zelf bij bent. Je ziet hoe jouw fles wordt gesorteerd, verwerkt en omgetoverd tot een nieuw product.
Loop mee in dit interactieve mini-avontuur, speciaal voor kinderen die nieuwsgierig zijn naar wat er achter de schermen gebeurt. Het voelt alsof je zelf in de fabriek staat, de machines ziet draaien en van heel dichtbij ervaart hoe afval een tweede leven krijgt. Leren, spelen en beleven komen hier samen!
Er was eens een bos. Het verleden, het heden en de toekomst van het bos in Nederland
Lezing door Carol Garzon Lopez (RUG/Campus Fryslân) - Engelstalig
Tijd: 14:00 - 14:30
De relatie tussen samenlevingen en bossen is in de loop der tijd veranderd: van de gevarieerde bossen die in beroemde Nederlandse landschapsschilderijen worden afgebeeld, tot de kleine stukjes niet-inheems bos die we tegenwoordig zien. We beginnen het belang ervan voor het klimaat en ons welzijn steeds meer te erkennen en herstellen onze band met bossen in steden als Leeuwarden, via de parken en monumentale bomen daar. Tijdens deze lezing gaan we het verleden herontdekken, leren over het heden en ons een beeld vormen van de toekomst van onze band met bossen in Nederland.
Workshop monnikenschrift - hoe schrijf je met een ganzenveer?
Deze workshop wordt gegeven door Jacob Roep (Tresoar).
Tijd: 12:00-12:45, 12:45-13:30, 13:30-14:15, 14:15-15:00, 15:00-15:45 uur.
Hoe zijn oude manuscripten in de middeleeuwen vervaardigd? Wie konden er in de middeleeuwen allemaal schrijven? Je ontdekt het allemaal bij de workshop van Tresoar over het monnikenschrift. Schrijf met een ganzenveer zoals de monniken in de middeleeuwen ook deden.
We schrijven in het Karolingisch schrift wat rond 800 ontstaan is. Ontdek hoe perkament voelt en vergelijk dit met papier. Het doel van deze workshop is te laten zien hoe de oudste handschriften van Tresoar zijn gemaakt en bewaard gebleven. Het oudste manuscript van Tresoar is ook in Karolingisch schrift geschreven en komt uit het jaar 836!
Voor iedereen vanaf 8 jaar!
De kracht van kleur: hoe de voedingsindustrie ons instinct tegen ons gebruikt
Workshop door Tim van Zutphen, RUG/Campus Fryslân
Tijd: 12:00 - 13:00
Steeds meer mensen hebben last van overgewicht, ondertussen al de helft van alle volwassenen. Helaas leidt dit tot veel chronische ziekten en steeds meer druk op de zorg. Onze omgeving draagt hier aan bij door te verleiden tot weinig bewegen en ongezond eten. Het overgrote deel van het aanbod in de supermarkt is bijvoorbeeld ongezond. Goede adviezen worden ook ondergesneeuwd door een overvloed aan gelikte marketing die de hele dag aanzetten tot consumeren van zoete of vette producten. Waar de rode kleur van vlees of de oranje van fruit ons nog hielp in de oertijd om voedzaam eten te vinden, worden die instincten tegenwoordig tegen ons gebruikt. In deze workshop vertelt Tim van Zutphen over de tactieken die gebruikt worden om onze voedselkeuzes te beïnvloeden en gaan we testen of ons brein daar tegen bestand is.
Onzichtbare energie! Ontdek hoe licht, warmte en lucht bewegen
Door Sarah Feron (RUG/Campus Fryslân) - Engelstalig
Tijd: 13:00 - 16:00 10 minuten (doorlopend)
Je onderzoekt hoe materialen zoals zand, aarde en water opwarmen en weer afkoelen. Met een warmtelamp kun je zien welke materialen snel warm worden en welke warmte langer vasthouden. Je ontdekt ook waarom sommige oppervlakken veel licht terugkaatsen en andere juist warmte opnemen. Zo begrijp je beter waarom het in een stad soms extra warm wordt.
Daarna ga je zelf aan de slag als uitvinder. Je bouwt een eenvoudige constructie en test hoe je lucht kunt laten bewegen door warmte. Met temperatuursensoren zie je wat er gebeurt. Zo ontdek je hoe warmte energie kan laten bewegen!
Voor nieuwsgierige kinderen van 8–14 jaar, voor jonger onder begeleiding.
Ben je ouder? Doe mee aan de challenge.
Hoe werken robotvissen samen en kunnen ze echt zwemmen?
Tijd: 12:00 -16:00 (doorlopend)
Hoe weten vissen eigenlijk waar ze heen moeten? Vissen zwemmen samen in een school zonder dat er een baas is. Kunnen robots dat ook leren? Tijdens deze activiteit zie je robotvissen van de Rijksuniversiteit Groningen zwemmen en met elkaar praten in het water. Wetenschappers leren van echte vissen om slimme robots te maken die samenwerken. Misschien helpen deze robotvissen later wel om lekken of kapotte plekken in dijken en waterleidingen op te sporen. Ontdek hoe deze bijzondere onderwaterrobots bewegen en werken!
Je kunt ze zelf ook laten zwemmen! Doe je mee?
Lees meer over het onderzoek en de toepassingen van de robots door de Jantina Tammes School of Digital Society, Technology and AI.
Datawash - Hoe ruim jij je digitale afval op?
Tijd: 12:00 - 16:00
5 - 10 minuten (doorlopend)
Foto’s, grote bestanden, vrolijke berichten op sociale media. We maken steeds meer data. Het overgrote deel van die data gebruik je maar kort en deze zwerft daarna ongebruikt rond. Wist je dat het opslaan van dit digitale afval kost enorm veel energie kost?
Met Datawash help je om onze groeiende digitale afvalberg op te ruimen.
De wasborstels draaien, kies jij je eigen wasprogramma?
De Datawash is een gezamenlijk initiatief van de Jantina Tammes School of Digital Society, Technology and AI en de Wubbo Ockel School for Energy and Climate, die samen optrekken op het onderwerp Twin Transition.
Voor 15 jaar en ouder.
Kom op bezoek bij de waterprofessor van Wetsus
Tijd: 11:00 - 16:00 (doorlopend; 10 kinderen per sessie)
Kom op bezoek bij de waterprofessor en verken de watertechnologie. Steek je handen uit de mouwen en maak een waterballet met ons. Verken de wetenschap van het o zo bijzondere water – de stof die op het eerste oog zo gewoon is – maar schijn bedriegt.
Maak kennis met Wetsus!
Ontdek de geheimen van taal, geuren en de Friese bodem
Tijd: 12:00 - 16:00 (doorlopend)
Hoe kan het dat wij Viking-schatten in onze Friese bodem vinden? En waarom spreken ze in Noord-Duitsland ook Fries? Hoe ruikt Friesland eigenlijk en wat zegt dat over wie we zijn?
Ontdek samen met taalwetenschappers en historici van de Fryske Akademy hoe talen met elkaar verbonden zijn, wat er verborgen ligt in de Friese bodem en welke geuren Friesland zo bijzonder maken. Onderzoek hoe meertalig jij stiekem bent, graaf naar sporen uit het verleden en laat je neus het werk doen.
Voor nieuwsgierige bezoekers van alle leeftijden. Je hoeft geen Fries te spreken om mee te doen: alle talen zijn welkom!
Academische rituelen - Alles over de prachtige academische geschiedenis
Tijd: 12:00 - 16:00 (doorlopend)
‘HORA FINITA’ roept de pedel als de tijd van een proefschriftverdediging erop zit, terwijl hij of zij met een staf in de hand de zaal betreedt. Maar wat is een pedel? En wat doet een pedel? En nog belangrijker. .. Waarom?
Bert Kamstra heeft een paar duizend promoties begeleid in Groningen en bij ons in Leeuwarden. Hij beantwoordt alle vragen die je hebt over academische rituelen zoals oraties, de opening van het academisch jaar en andere bijzondere plechtigheden. Een mooi stukje academische geschiedenis. Ga jij op de foto met Bert?
Maak een kaart van jouw Friesland
Door Anya Naumova (RUG/Campus Fryslân)
Tijd: 12:00 - 16:00 (doorlopend)
Hoe breng je een plek in kaart, niet aan de hand van wegen, maar op basis van je gevoelens? In deze praktische workshop nemen bezoekers deel aan een live onderzoek naar mentale kaarten — dezelfde methode die culturele geografen en cognitiewetenschappers gebruiken om te achterhalen hoe mensen een plek daadwerkelijk ervaren, in plaats van hoe deze op een officiële kaart staat afgebeeld.
Bezoekers reageren op een reeks vragen aan de hand van foto’s van museumstukken, tekeningen, losse woorden en hun eigen afgedrukte foto’s: Wat stoppen we in een ‘Friesland-startpakket’? Welk woord vat Friesland voor jou het beste samen? Wat zou je in plaats daarvan op de vlag zetten? Als Friesland een wezen was, hoe zou het er dan uitzien? Elke bijdrage is echte data — een stukje kwalitatief onderzoeksmateriaal, ter plekke verzameld. Aan het einde van de workshop worden alle bijdragen samengevoegd tot één gezamenlijke atlas, die te zien blijft op Campus Fryslân. Er is geen voorkennis nodig; mensen kunnen twee minuten of twintig minuten meedoen.
Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet
door Cecile Wiersema (RUG/Campus Fryslân)
Tijd: 12:00 - 12:30, 13:00 - 13:30, 13:30 - 14:00, 14:30 - 15:00, 15:15 -15:45
Wat vind je als je écht goed in het zand kijkt? Tijdens deze interactieve workshop ga je zelf op ontdekkingstocht. Steek je handen in het zand, zoek naar bijzondere vondsten en probeer te ontdekken wat je eigenlijk hebt gevonden. Sommige dingen herken je meteen, andere zijn misschien een compleet mysterie...
Samen bekijken we jullie vondsten en ontdekken we waar ze vandaan komen, hoe ze op het strand terechtkomen en wat ze ons kunnen vertellen over de natuur en het plasticprobleem. Je leert op een actieve en speelse manier meer over jutten, plastic, en de zee. En wie weet kijk je na deze workshop wel met heel andere ogen naar het strand!
Voor wie?
Voor kinderen van 8-12 jaar. Ouders en begeleiders zijn van harte welkom om mee te doen.
Let op:
Tijdens deze workshop ga je daadwerkelijk met je handen in het zand jutmateriaal zoeken. Je handen en kleding kunnen vies worden.
Op de foto als wetenschapper (met green screen)
Tijd: 12:00 -16:00 (doorlopend)
Heb jij altijd al wetenschapper willen zijn? Dat kan vandaag! Je hebt misschien al een beetje een beeld of zelfs een voorkeur voor een bepaald wetenschappelijk thema. Hoe leuk is het dan om de dag compleet te maken door op de foto te gaan als wetenschapper in jouw interessegebied!? Astronaut, politicoloog, maritiem onderzoeker, taalwetenschapper, econoom, filosoof, of iets heel anders? Ga op de foto en ontdek wat jij leuk vindt!
Maak kennis met reptielen - Kom langs bij Repticura
Tijd: 12:00 -16:00 (doorlopend)
Ben je na de lezing van Mátyás Bittenbinder over 'Gif in het dierenrijk' nog nieuwsgieriger geworden naar reptielen? Kom dan langs bij Repticura. Ontmoet slangen, een baardagaam, een luipaardgekko, een reuzenslak, een miljoenpoot en een schildpad. Je hoort alles over deze reptielen en misschien mag je ze zelfs wel aanraken ...
Van retourbrood tot smaakvol ingrediënt
door Bakery Sweets Center
Tijd: 12:00 - 16:00 (doorlopend)
Wat als retourbrood de basis wordt voor iets nieuws? Brood van gisteren krijgt een tweede leven. Restbrood wordt verwerkt tot een natuurlijke, zoet smakende pasta die onder meer suiker kan vervangen in allerlei bak- en voedingsproducten. Zo gaat Bakery Sweets Center voedselverspilling te lijf en voegt ze waarde toe. Goed voor de wereld – lekker en circulair.
Bakery Sweets Center combineert de krachten van onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Kom je langs om te proeven?
Relaxruimte
Tijd: 12:00 - 16:00 (doorlopend)
Heb je zin om te tekenen en/of wil je even stil zijn? Dat kan in de relaxruimte.
Ga lekker zitten. Veel plezier!
Over het Weekend van de Wetenschap
Weekend van de Wetenschap staat in het teken van wetenschap begrijpelijk en toegankelijk maken voor kinderen. Door middel van te gekke proefjes, grappige experimenten en interessante sprekers willen we jou een leuke en vooral leerzame middag geven.
Onze partners
Wij werken samen met verscheidene partners om Weekend van de Wetenschap aan te bieden. Dit jaar werken wij samen met:
