Elanor Boekholt-O’Sullivan: ‘Wat we kunnen leren van Aletta Jacobs: blijf staan en zet door’
Toen Elanor Boekholt-O’Sullivan vorig jaar hoorde dat zij op 6 maart 2026 de Aletta Jacobsprijs van de RUG in ontvangst mag nemen, vroeg ze zich even af of dat wel klopte. ‘Dat was wel degelijk het geval en ik moet toegeven dat ik toen drie seconden in mijn kantoor naast mijn schoenen heb gelopen. Daarna besefte ik wat een ongelooflijke eer en verantwoordelijkheid het is om deze prijs te krijgen.’
Tekst: Marjan Brouwers / Foto: Rijksoverheid
Elanor Boekholt-O’Sullivan, sinds een week minister van VROM, was de afgelopen 32 jaar werkzaam bij Defensie en is als eerste vrouw in de Nederlandse krijgsmacht opgeklommen naar de rang luitenant-generaal. Over haar werk bij Defensie schreef ze het boek Gewapend met gevoel. De jury van de Aletta Jacobsprijs bewondert de manier waarop zij zich als vrouw in een mannenwereld staande weet te houden. Verder heeft de jury er dit keer voor gekozen om te breken met de traditie dat de ontvanger een traditionele academische opleiding moet hebben. Juryvoorzitter Marie-José van Tol: ‘Gezien de bijzondere verdiensten van Boekholt-O’Sullivan vonden we dat dat criterium de toekenning nu niet in de weg mocht staan.’
Scherfvesten en schoenen voor vrouwen
Tijdens haar loopbaan is Boekholt-O’Sullivan erin geslaagd om Defensie vrouwvriendelijker en inclusiever te maken. Zo heeft ze zich ingezet voor scherfvesten, rugzakken, schoenen en uniformen voor vrouwen: bepaald geen luxe, want vrouwelijke militairen liepen voorheen nogal eens blessures op omdat hun uitrusting was afgestemd op het lichaam van de standaard man. Ook heeft ze veel gedaan aan het inclusiever maken van het loopbaanbeleid binnen Defensie. Zoals ze schrijft in haar boek moet er binnen Defensie ook ruimte zijn voor de zachte stemmen en de buitenbeentjes.
Inspirerend rolmodel
Dat ze wordt gezien als een inspirerend rolmodel leverde haar aanvankelijk ongemak op. Zo vond ze het lastig om op het podium te staan toen ze werd uitgeroepen tot Topvrouw van het Jaar. Inmiddels weet ze hoe belangrijk die rol is. ‘Ik begreep dat pas echt toen ik merkte hoe vrouwen naar mij keken. Sindsdien ben ik me ervan bewust dat ik geen knip voor de neus waard ben als ik mijn nek niet durf uit te steken als het gaat om lastige onderwerpen, zoals het veiliger en gelijkwaardiger maken van het fysieke en sociale leven van vrouwen. Het mooie is dat men binnen Defensie dit belang heeft omarmd en dat er ook werk van is gemaakt.’
Blijf staan
Ze vindt het belangrijk dat vrouwen zich uitspreken als ze iets nodig hebben om hun werk goed te doen. ‘Denk niet dat je dan niet meer one of the guys bent, maar benoem wat er zou moeten veranderen. Niet boos of stampvoetend, maar helder. Of met een knipoog. Ik ben zelf vaak in situaties beland die bepaald niet vrouwvriendelijk waren. Zo werd ik een keer midden op zee afgezet op een Brits schip waar alleen mannen werkten. Ze hadden geen vrouw verwacht en er was dus ook niets voor mij geregeld. Op zo’n moment kun je boos worden of weggaan, maar daar schiet je niets mee op. Ik ben gebleven en heb er zelf voor gezorgd dat ik mijn werk kon doen. Ik ben blijven staan. Dat is een advies dat ik vrouwen vaker geef. Blijf staan en benoem wat er moet gebeuren. Net als Aletta Jacobs dat deed toen ze te horen kreeg dat meisjes niet mochten studeren. Ze bleef staan en zette door. Daarom is zij zo’n grote bron van inspiratie. Van haar voorbeeld kunnen we allemaal zoveel leren.’
Actie Aletta
De Aletta Jacobsprijs draagt Boekholt-O’Sullivan op aan alle vrouwen die zich onveilig voelen of slachtoffer zijn geworden van geweld. ‘Eigenlijk is het buitengewoon triest dat het nog steeds nodig is om aandacht te vragen voor de veiligheid van vrouwen. Maar als je dan kijkt naar de cijfers over femicide, naar vrouwen die zich zelfs in opvanghuizen niet veilig voelen en naar al die meisjes en vrouwen die ooit in hun leven een nare ervaring hebben meegemaakt, dan weet je waarom het helaas wel nodig is.’ Die noodzaak heeft geleid tot de Actie Aletta: een collegetour langs zestien onderwijssteden, om samen met studenten, burgemeesters en experts in gesprek te gaan over het bevorderen van de vrijheid en veiligheid van vrouwen en concrete ideeën op te doen om onveilige situaties, agressie en gewelddadigheid tegen vrouwen te voorkomen. Elke stad geeft hieraan een eigen invulling. Actie Aletta is een initiatief van Defensie in samenwerking met onder andere het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Universiteiten van Nederland, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en de campagne ‘Wij eisen de nacht op’.
Naar het kabinet
Boekholt-O’Sullivan is eind februari toegetreden tot het kabinet als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening en ook vanuit deze rol blijft zij betrokken bij het bevorderen van de veiligheid van vrouwen. ‘Ik heb het onderwerp niet zelf in mijn portefeuille, maar ik kan natuurlijk wel steun geven aan de minister die ermee aan de slag gaat.’
Laten we gaan bouwen
De vraag of ze wilde overwegen toe te treden tot het kabinet kwam onverwacht. ‘Er speelden op dat moment drie vragen door mijn hoofd: vind ik mezelf geloofwaardig om op dit terrein aan het werk te gaan? Ligt mijn hart bij het onderwerp? En zien de mensen die in dit domein werken het zitten om met mij deze klus aan te gaan? Mijn conclusie was drie keer volmondig ja. Ik heb bovendien het vertrouwen dat ik als publiek figuur mijzelf kan blijven en daarmee effectief met de opgave aan de slag kan. Dus heb ik mijn ongemak opzijgeschoven en heb ik gezegd: ja, laten we gaan bouwen.’
Het gesprek met Elanor Boekholt-O’Sullivan vond plaats in februari toen zij nog in functie was bij Defensie.
Meer informatie
Kijk vrijdag mee naar de College Tour via de livestream: