Opinie: Laten we hopen dat de Groenlanders nog heel lang trots zijn
Er wordt nu vooral gepraat over Groenland als een stuk ijs, wat politiek of militair interessant is. Of als een plek waar je allerlei kostbare dingen uit kan zuigen, ziet poolonderzoeker en universitair hoofddocent Arctische ecologie Maarten Loonen. Hij komt vaak in het Noordpoolgebied en ziet de waarde van de zeggenschap van de Groenlanders over hún natuur. ‘We vergeten dat daar ook 57.000 mensen wonen, en alleen zij hebben wat te zeggen over hun land’.
Opgetekend door Marrit Wouda, Corporate Communicatie RUG
Groenland voor de Groenlanders
‘Wanneer het over Groenland gaat, gaat het over de economische en militaire belangen. Maar over de mensen wordt nauwelijks iets gezegd. Groenland is vrij leeg, een eiland met een gigantische, drie kilometer dikke ijskap, en de weinige mensen die er wonen, wonen aan de rand. Maar het punt is: ze wonen daar wel, en ook al flink lang. De Groenlanders hebben een rijke geschiedenis. Het is een volk met gebruiken, cultuur, geschiedenis en een taal. En ook al zijn ze met weinig, het is absurd om ze te vergeten. Want het maakt niet uit hoe veel mensen het zijn, het zijn ménsen. Als er iemand is die wat mag zeggen over Groenland, dan is het de Groenlander.’
Afhankelijk van ondersteuning
‘De Groenlanders hebben een sterke band met Denemarken, daar wonen zelfs zo’n 17.000 mensen die in Groenland zijn geboren. Maar die band is ook ingewikkeld, zoals bij veel gebieden die gekoloniseerd zijn geweest. De Denen hebben - zoals veel kolonisatoren - verschrikkelijke dingen aangericht, waarvan de gevolgen nog steeds voelbaar zijn. En hoewel Denemarken inmiddels excuses voor het verleden heeft aangeboden, zijn er nog steeds veel moeilijkheden: door het gebrek aan wegen en de beperkte mogelijkheden voor handel is er sprake van hoge werkloosheid en kunnen overmatig alcoholgebruik en andere sociale problemen welig tieren. De afspraak met Denemarken is dat Groenland onafhankelijk kan worden, als ze hun eigen broek op kunnen houden. Dat kunnen ze nu nog niet, en ze zijn nu nog afhankelijk van subsidies en ondersteuning uit Denemarken.’
De natuur is belangrijker
‘Een zelfstandige economie opbouwen op Groenland, ja dat is heel lastig. De economie draait nu vooral op visserij en een beetje toerisme. Maar naast ijs heeft Groenland nog iets: zeldzame grondstoffen, waar de rest van de wereld - niet alleen de VS - verlekkerd naar kijkt. Inkomsten uit mijnbouw zou veel kunnen betekenen voor de zelfstandigheid van Groenland. Tijdens de lokale verkiezingen in 2021 ging het tussen twee partijen over het al dan niet openen van een uraniummijn in het uiterste zuiden. De partij die koos voor natuur won de verkiezingen en stelde meteen een verbod op het winnen van uranium in. Men verkoos behoud van de natuur boven het verdienen van geld. Ik vond dat indertijd een hele dappere beslissing.’
Lonkende rijkdom?
‘Maar in maart 2025 heeft de oppositie de Groenlandse verkiezingen gewonnen. Zij zijn voorstander van exploitatie om zo onafhankelijk te raken van Denemarken. Maar tot op heden hebben ze het verbod nog niet afgeschaft. Zou Trump Groenland kunnen kopen door alle Groenlanders $100.000 te geven? Wellicht. De VS kochten ook Alaska van de Russen en dat leverde ze miljarden op aan olie-inkomsten. Zouden de Groenlanders het zien zitten? De uraniummijn tóch toestaan, zich laten uitkopen, wellicht een zomerhuisje op het eiland houden en zelf elders, in Denemarken bijvoorbeeld, gaan wonen? Ik weet het niet. Wellicht lonkt de rijkdom. Maar tot nu toe hebben de Groenlanders steeds laten zien dat ze hun manier van leven, bij de natuur, met hun tradities en zelfbeschikking nog steeds heel belangrijk vinden. De Groenlanders zijn trots, en ik hoop dat ze dat nog heel lang kunnen blijven.’