The deliberative corporation
De deliberatieve onderneming: Een kader voor het democratiseren van de werkplek
Ook al leven veel mensen in democratieën, ze brengen het grootste deel van hun werkzame leven door in bedrijven die helemaal niet democratisch zijn. In de meeste bedrijven worden beslissingen van bovenaf genomen, terwijl werknemers nauwelijks inspraak hebben over zaken die hun dagelijks werk beïnvloeden. Dit proefschrift betoogt dat deze kloof tussen politieke democratie en hiërarchische macht in de economie verstrekkende gevolgen heeft – niet alleen voor werknemers, maar voor de samenleving als geheel.
Moderne ondernemingen worden vooral in het belang van aandeelhouders bestuurd. Daardoor dragen zij bij aan wereldwijde crises zoals klimaatverandering, groeiende ongelijkheid en democratische achteruitgang, terwijl ze tegelijkertijd de vrijheid van werknemers op problematische wijze beperken. Om dit aan te pakken, ontwikkelt dit proefschrift een alternatief model voor bedrijfsbestuur – de Deliberatieve Onderneming. Het voorstel is om bedrijven democratischer te maken door werknemers op betekenisvolle wijze te betrekken bij besluitvorming op verschillende organisatieniveaus.Dit proefschrift is gebaseerd op politieke filosofie – met name de theorie van deliberatieve democratie. En het is onderbouwd met interviews met werknemers in Duitse bedrijven. Het illustreert hoe machtsongelijkheden tussen werknemers en werkgevers verminderd kunnen worden. Dat kan bijvoorbeeld door middel van medezeggenschap op bestuursniveau, zelfgeorganiseerd teamwork en loterij-gebaseerde werknemersfora. Dit bevordert een bedrijfscultuur die draait om democratisch overleg, wederzijds respect en gedeelde verantwoordelijkheid. Het roept hiermee op om de economische sfeer serieuzer te nemen binnen de democratische theorie: bedrijven mogen niet buiten democratische principes blijven.
In plaats van een eenduidige oplossing te bieden, presenteert dit proefschrift een flexibel en pragmatisch kader voor het democratiseren van bedrijven. De conclusie is dat democratischere bedrijven niet alleen werknemers beschermen tegen willekeurige inmenging van werkgevers, maar ook hun vrijheid versterken om op een autonome manier met anderen samen te werken.