From regulatory hurdle to development tool
Van regelgeving horde naar ontwikkelingsinstrument: Het versterken van milieu- en sociale-effectbeoordeling bij infrastructuurplanning in Oeganda.
Dit proefschrift onderzoekt kritisch de effectiviteit van het nationale systeem voor milieu- en sociale effectbeoordeling (ESIA) in Oeganda. Hoewel ESIA wereldwijd geldt als instrument voor duurzame ontwikkeling, fungeert het in Oeganda vaak als formeel obstakel in plaats van ontwikkelingsinstrument. Het onderzoek richt zich op structurele governanceproblemen die sociale kwesties marginaliseren en rechtvaardige uitkomsten belemmeren.
Aan de hand van vier deelvragen evalueert het proefschrift de toereikendheid van wet- en regelgeving en bestuurlijk optreden, brengt het terugkerende maatschappelijke effecten in kaart, onderzoekt het causale verbanden op het gebied van bestuur, en doet het voorstellen voor hervormingen. Het onderzoek hanteert een ‘mixed methodology’ en een multi-sectorale casestudy-opzet, met documentanalyse en uitgebreid veldwerk: 224 interviews en 59 focusgroep-discussies met bijna 695 stakeholders uit de sectoren wegeninfrastructuur, toerisme en kleinschalige goudwinning.
De resultaten tonen terugkerende sociale problemen zoals ontheemding, verlies van bestaansmiddelen, gendergerelateerd geweld en gezondheidsrisico’s, verergerd door versnipperde verantwoordelijkheden, gebrekkige handhaving, corruptie en politieke inmenging. Wegenprojecten veroorzaakten migratie en gebrekkige compensatie; toerismeprojecten bedreigden traditionele levenswijzen; en kleinschalige goudwinning ging gepaard met uitbuiting, conflicten en milieuschade.
Het proefschrift eindigt met een hervormingsagenda gericht op betere institutionele coördinatie, het centraal stellen van sociale dimensies, verplichte gemeenschapsdialoog en versterkte evaluatie en monitoring. Daarmee levert dit onderzoek de eerste systematische, multi-sectorale evaluatie van het Oegandese ESIA-systeem. Het biedt nieuw materiaal voor het debat over effectbeoordeling in transitie-economieën en waardevolle lessen voor Sub-Sahara Afrika.