Extracellular vesicles and circulating biomarkers in liver disease: from pathophysiology to clinical outcomes
Extracellulaire blaasjes en circulerende biomarkers bij leverziekte: van pathofysiologie tot klinische uitkomsten
Chronische leverziekten vormen een aanzienlijke wereldwijde gezondheidslast, waarbij ziekteprogressie wordt gedreven door complexe interacties tussen ontsteking, fibrose, metabole disfunctie en systemische complicaties. Dit proefschrift van Yakun Li had als doel het inzicht in de pathofysiologie van leverziekten te vergroten en circulerende biomarkers te identificeren met diagnostisch, prognostisch en translationeel potentieel, met de nadruk op extracellulaire vesikels (EVs) en metabole veranderingen.
Het eerste deel onderzocht de rol van EVs bij leverziekten. EVs werden bestudeerd als dragers van antioxidantenzymen en als mediators van intercellulaire communicatie, waarbij hun potentieel in de regulatie van oxidatieve stress en ontstekingsreacties naar voren kwam. De bijdrage van bacteriële EVs aan interacties langs de darm-leveras en hun therapeutische implicaties werden verder besproken. Daarnaast werden met plasma geassocieerde EV-eiwitten geëvalueerd als potentiële biomarkers voor ziektestratificatie bij metabole disfunctie-geassocieerde steatotische leverziekte (MASLD). De effecten van geniposidic acid op de activering van hepatische stellate cellen verschaften bovendien verdere inzichten in de mechanismen die ten grondslag liggen aan leverfibrose.
Het tweede deel richtte zich op circulerende biomarkers bij gevorderde leverziekte en levertransplantatie. Plasma GlycA, vertakte-keten aminozuren en citraat werden onderzocht in relatie tot mortaliteit, metabole complicaties en fysieke functie. Deze studies toonden aan dat circulerende biomarkers systemische ontsteking, metabole dysregulatie en ziektegerelateerde veranderingen weerspiegelen die verder gaan dan conventionele klinische parameters.
Gezamenlijk biedt dit proefschrift nieuwe inzichten in EV-gemedieerde mechanismen en circulerende biomarkers over het continuüm van leverziekten, wat verbeterde ziektestratificatie, prognostiek en toekomstige translationele toepassingen ondersteunt.