Patient-centred, evidence-based orthodontics
Patiëntgerichte, wetenschappelijk onderbouwde orthodontie
Een vaste beugel, de zogeheten slotjesbeugel, is voor veel jongeren een vertrouwde stap op weg naar een mooi en gezond gebit. Toch brengt een behandeling met vaste beugels ook risico’s met zich mee. Twee veelvoorkomende bijwerkingen zijn witte vlekjes op de tanden (white spot lesions, WSL’s) en verkorting van de wortels van tanden en kiezen (external apical root resorption, EARR).
Witte vlekjes ontstaan wanneer er onvoldoende wordt gepoetst en tandplak zich ophoopt rond de slotjes, waardoor het glazuur ontkalkt. Dit kan al binnen enkele weken optreden en de vlekjes blijven vaak zichtbaar, ook nadat de beugel is verwijderd. Wortelresorptie betekent dat de wortelpunt van een tand of kies iets korter wordt tijdens de behandeling. Meestal heeft dit geen gevolgen, maar in ernstige gevallen kan dit de stevigheid van de tanden in het kaakbot aantasten.
In dit proefschrift van Sebastiaan van Doornik is onderzocht hoe deze risico’s in de praktijk beter kunnen worden beperkt. Uit een enquête onder bijna 400 jongeren met een vaste beugel bleek dat slechts een klein deel van hen alle adviezen voor een goede mondhygiëne precies opvolgt. Jongens en oudere tieners hielden zich daarbij minder goed aan de aanbevelingen. Jongeren die al wisten wat ‘witte vlekjes’ zijn, vonden deze duidelijk storender dan leeftijdsgenoten zonder voorkennis, maar dit bewustzijn leidde niet tot beter poetsgedrag.
Daarnaast werd een tandpasta getest die tandplak tijdelijk verkleurt en daardoor beter zichtbaar maakt tijdens het poetsen. Hoewel de deelnemers aangaven dat ze het gevoel hadden grondiger te poetsen, werd er in werkelijkheid geen meetbaar verschil in de hoeveelheid tandplak gevonden vergeleken met een gewone tandpasta.
Tot slot is onderzocht hoe orthodontisten omgaan met de richtlijn voor het voorkomen en behandelen van wortelresorptie. Vrijwel alle orthodontisten in Nederland passen deze richtlijn inmiddels consequent toe, waardoor de orthodontische zorg beter gestandaardiseerd en veiliger is geworden.
Adolescenten hebben echter moeite om de richtlijn ter voorkoming van witte vlekjes volledig te volgen. Extra uitleg, motivatie en ondersteuning zijn daarom nodig om behandelingen met een slotjesbeugel zo veilig en gezond mogelijk te laten verlopen. Tegelijkertijd blijkt dat orthodontisten in Nederland de richtlijn voor wortelresorptie juist goed naleven, wat bijdraagt aan een meer uniforme en kwalitatief hoogwaardige orthodontische zorg.