Deciphering the hepatic microenvironment: metabolic shifts and intercellular communication in liver steatosis and fibrosis
Ontcijfering van de hepatische micro-omgeving: metabole verschuivingen en intercellulaire communicatie bij leversteatose en -fibrose
Leververvetting, die samenhangt met overgewicht en diabetes, is wereldwijd de meest voorkomende leveraandoening en treft één op de drie volwassenen. De ziekte begint vaak als een onschuldige opeenstapeling van vet, maar bij sommige mensen gaat zij over in ontsteking en littekenvorming, fibrose genoemd, die uiteindelijk kan leiden tot leverfalen of kanker. Effectieve behandelingen die deze littekenvorming stoppen of terugdraaien zijn nog zeer beperkt. Dit proefschrift van Jia Li onderzoekt hoe de verschillende leverceltypen de ziekte aandrijven naarmate zij zich ontwikkelt, van vroege vetgerelateerde schade tot gevorderde littekenvorming.
Een gezonde lever steunt op meerdere celtypen die samenwerken. Bij langdurige beschadiging veranderen deze cellen hun gedrag en gaan zij de ziekte voeden. Dit onderzoek benaderde het probleem vanuit twee invalshoeken, namelijk hoe afzonderlijke levercellen hun interne chemie herschikken onder stress, en hoe levercellen met elkaar communiceren door kleine membraanpakketjes met moleculaire boodschappen uit te wisselen.
In een vroeg stadium laten de bevindingen zien dat een van nature beschermend eiwit levercellen kan behoeden voor vetgerelateerde schade. In een later stadium kan een bestaand medicijn tegen fibrose opnieuw worden ingezet, zodat het in combinatie met een tweede stof de cellen verwijdert die littekenweefsel aanmaken. Het werk toont aan dat sommige uitwisselingen tussen levercellen de ziekte verergeren, terwijl andere helpen deze te dempen, bijvoorbeeld door littekenvormende cellen in een blijvend inactieve toestand te brengen.
Samen wijzen deze resultaten op veelbelovende aangrijpingspunten om leverfibrose te onderbreken en ondersteunen zij gecombineerde behandelingen gericht op het volledige cellulaire netwerk van de zieke lever in plaats van op één celtype alleen.