Breaking New Ground
Het beheer van werkrunderen in het Anatolië van de Brons- en IJzertijd
Runderen waren van groot belang op economisch, politiek, cultisch en sociaal vlak in de samenlevingen van Anatolië, het huidige Turkije, tijdens de Brons- en IJzertijd (2000-400 v.C.). Ze leverden niet alleen voedsel en producten op, maar werden ook ingezet als werkdieren in de landbouw en transport. Hierdoor kon men grotere landbouwgebieden bewerken en goederen en mensen over grotere afstanden vervoeren. Werkrunderen droegen daarmee bij aan de intensivering van de landbouw en waren nauw verbonden met economische en politieke ontwikkelingen binnen deze samenlevingen.
Omdat het houden, trainen en inzetten van werkrunderen aanzienlijke investeringen in arbeid en middelen vereiste, geeft hun gebruik bovendien inzichten in bredere veranderingen in de politieke en economische organisatie van Brons-en IJzertijd Anatolië, zoals de opkomst van het Hettitische en het Frygische Rijk. Tot nu toe is er slechts beperkt onderzocht hoe runderen in verschillende delen van Anatolië werden gebruikt en beheerd. Eerder onderzoek richtte zich vaak op specifieke archeologische vindplaatsen en benaderde deze vaak vanuit één disciplinaire niche. In dit onderzoek worden deze gegevens voor het eerst systematisch samengebracht. Daarbij wordt gekeken naar dierlijk botmateriaal, sporen van belasting door werkactiviteiten (pathologieën) en biochemische sporen in de botten (stabiele isotopen), die informatie verschaffen over het dieet en de leefomstandigheden van de dieren. Deze resultaten worden gecombineerd met informatie uit historische teksten en afbeeldingen, plantenresten, etnografisch bewijs en onderzoek naar het beheren van werkrunderen in hedendaagse samenlevingen.
Deze studie onderzoekt runderen uit vijf belangrijke plaatsen in Anatolië: Hattuša, Šapinuwa,Troje, Klazomenai en Gordion, aangevuld met stabiele isotopenanalyse van dierlijk botmateriaal uit Gordion en Troje. Dit onderzoek brengt in kaart hoe werkrunderen werden gebruikt en beheerd door gegevens uit verschillende periodes en regio’s met elkaar te vergelijken. De resultaten laten zien dat deze dieren nauw verbonden waren met de ontwikkeling en intensivering van landbouw en transport, waardoor ze een belangrijke rol speelden binnen gecentraliseerde politieke economieën van Anatolische samenlevingen tijdens de Brons- en IJzertijd.