Social currents, inner tides
Maatschappelijke stromingen, innerlijke getijden
Dit onderzoek gaat over psychologische en sociale risicofactoren bij mensen die kortgeleden een eerste psychose hebben gehad. Hiervoor gebruikten wij klinische informatie, grote internationale databases en gegevens uit digitale/elektronische dagboekjes die studiedeelnemers meerdere keren per dag invulden.
Een belangrijke bevinding is dat problemen met sociaal contact, werk of hobby's ("sociaal functioneren") niet alleen samenhangen met symptomen zoals verlies van motivatie, maar ook met symptomen zoals stemmen horen of emotionele spanning. Verder zagen wij dat deze symptomen kunnen beïnvloeden hoe dagelijkse activiteiten worden ervaren, ongeacht of het iemand lukt om deze op te pakken. Uit een verdere studie blijkt dat het type antipsychoticum dat mensen gebruiken en de dosering daarvan een negatieve invloed kunnen hebben op het ervaren van positieve gevoelens vlak na de eerste psychose. Dit pleit voor meer aandacht voor psychologische bijwerkingen van deze medicijnen.
We hebben ook onderzoek buiten Nederland gedaan: een studie in Iran keek naar zelfstigma, sociale steun en religiositeit bij mensen die een eerste psychose kregen. De bevindingen wijzen erop dat zulke sociale factoren afhankelijk van de lokale context een wisselende rol spelen. Dit blijkt ook uit onze wereldwijde studie onder bijna 4.000 mensen uit negen landen, waarin een lagere sociaaleconomische status (SES) overal samenhing met een hoger risico op psychose, al verschilde het per land welke SES-kenmerken hierbij het sterkst meespeelden.
Samenvattend benadrukt dit proefschrift van Matej Djordjevic de essentiële rol van psychosociale factoren in de vroege fases van psychotische stoornissen. Daarom is het belangrijk dat zorgverleners en onderzoekers altijd rekening houden met iemands persoonlijke en maatschappelijke context.