Living Multilingualism
Wanneer talen veranderen maar niet verloren gaan
Wat gebeurt er met een eerste taal wanneer iemand na tientallen jaren in het buitenland meerdere talen gebruikt? Een nieuw promotieonderzoek trekt de gangbare veronderstelling in twijfel dat meertalige migranten hun moedertaal geleidelijk verliezen.
Het onderzoek richtte zich op de ontwikkeling van de eerste taal en het Frans bij 75 Portugees- en Engelstalige migranten tussen 55 en 75 jaar in Franstalig Zwitserland. De deelnemers voerden taaltaken uit en vertelden uitgebreid over hun taalgebruik, opvattingen en dagelijkse ervaringen.
De resultaten wezen niet op een algemeen verlies van vaardigheden in de eerste taal. Beide groepen presteerden binnen de verwachte bandbreedte in vergelijking met sprekers die grotendeels eentalig waren gebleven. Hoewel de Engelstalige groep gemiddeld hogere scores behaalde, hing dit verschil vooral samen met een hoger opleidingsniveau en professionele functies, evenals met de verschillende maatschappelijke positie van het Engels en het Portugees in Zwitserland.
De testscores vertelden echter maar een deel van het verhaal. Veel deelnemers, vooral Portugeestaligen, meldden dat het meer inspanning kostte om woorden op te halen, dat zij zich minder verbonden voelden met nieuwere woordenschat en dat zij zich zorgen maakten over hoe anderen hun taalgebruik beoordeelden. Hun talen bleven sterk, maar werden soms moeilijker toegankelijk.
Deze bevindingen suggereren dat taalverlies, oftewel veranderingen in een eerste taal door langdurig gebruik van andere talen, niet automatisch als verlies of achteruitgang moet worden beschouwd. Het kan juist een natuurlijke aanpassing van een meertalig taalsysteem gedurende het leven weerspiegelen. Het onderzoek laat zien waarom taaltests moeten worden gecombineerd met persoonlijke ervaringen en waarom opleiding, werk, steun vanuit de gemeenschap en de maatschappelijke positie van talen moeten worden meegenomen bij het beoordelen van meertalige ontwikkeling.