Cholinergic imaging in GBA1 Parkinson's disease
Cholinerge beeldvorming bij GBA1-Parkinson
Parkinson is een veelvoorkomende hersenziekte die niet alleen leidt tot bewegingsproblemen, maar ook tot verschillende niet-motorische klachten. Ongeveer 15% van de mensen met Parkinson in Nederland draagt een variant in het GBA1-gen. Zij hebben gemiddeld een sneller en ernstiger ziekteverloop en een groter risico op cognitieve achteruitgang, waaronder problemen met denken en geheugen.
Dit proefschrift van Sofie Slingerland onderzoekt de rol van het cholinerge systeem, een netwerk van zenuwcellen in de hersenen dat bijdraagt aan verschillende cognitieve functies. Met behulp van een speciale PET-scan, waarbij de stof ¹⁸F-FEOBV wordt gebruikt, werd de cholinerge innervatie in de hersenen onderzocht bij mensen met Parkinson met en zonder een GBA1-variant. Daarnaast werden cognitieve prestaties, het dopaminerge systeem en de activiteit van het enzym glucocerebrosidase (GCase) onderzocht. GCase is een enzym dat een belangrijke rol speelt in de werking van lysosomen, de ‘recyclingsystemen’ van cellen. Bij mensen met een GBA1-variant is de activiteit van dit enzym vaak verlaagd.
De resultaten laten zien dat mensen met GBA1-gerelateerde Parkinson al vroeg in het ziekteverloop meer uitgesproken cholinerge afwijkingen hebben dan mensen zonder een GBA1-variant. Deze afwijkingen waren onder andere zichtbaar in hersengebieden die betrokken zijn bij cognitieve functies. Daarnaast presteerden mensen met een GBA1-variant gemiddeld slechter op aandacht en executieve functies.
Deze bevindingen suggereren dat het cholinerge systeem een belangrijke rol speelt in het kenmerkende ziekteverloop van GBA1-gerelateerde Parkinson. De resultaten bieden aanknopingspunten voor toekomstig onderzoek naar behandelingen die cognitieve achteruitgang mogelijk kunnen voorkomen of vertragen.