Virtual nature for mental health
Virtuele natuur voor mentale gezondheid
Virtual reality (VR) maakt het mogelijk om levensechte, rustgevende omgevingen te ervaren en biedt daarmee nieuwe mogelijkheden voor ontspanning in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). In dit promotieonderzoek van Lisanne Robbemond is onderzocht hoe virtuele natuuromgevingen worden ervaren ter bijdrage aan de verdere ontwikkeling en hoe deze VR-interventies betekenisvol kunnen worden geëvalueerd.
Het eerste deel van het proefschrift richtte zich op de ervaringen en perspectieven van patiënten en zorgprofessionals die gebruikmaakten van een VR-ontspanningsinterventie (VRelax). De resultaten laten zien dat VR niet door iedereen op dezelfde manier wordt ervaren en dat deze ervaringen in de tijd kunnen veranderen. Hoe helpend of ontspannend VRelax werd gevonden, hing samen met persoonlijke voorkeuren, psychiatrische klachten, eerdere ervaringen met technologie en de stemming op het moment van gebruik. Zowel patiënten als behandelaren benadrukten dat personalisatie, duidelijke instructies en voldoende professionele ondersteuning belangrijk zijn voor succesvolle toepassing in de zorg.
Het tweede deel van het proefschrift onderzocht lichamelijke stressreacties tijdens VR-ontspanning, zowel in het laboratorium als in het dagelijks leven. Een literatuurstudie en een klinische studie toonden aan dat veelgebruikte fysiologische stressmarkers, zoals hartslag en hartslagvariabiliteit, niet altijd overeenkomen met hoe ontspannen mensen zich voelen. Lichamelijke stressreacties bleken sterk te verschillen tussen personen en situaties en slechts zwak samen te hangen met subjectieve beleving.
Samengevat laat dit onderzoek zien dat VR-ontspanning een waardevolle aanvulling kan zijn binnen de GGZ, mits stress wordt benaderd als een complex en persoonlijk proces. Succesvolle toepassing vraagt om maatwerk, aandacht voor de dagelijkse context en het combineren van subjectieve ervaringen met lichamelijke metingen.