Strafbare voorbereiding
Een onderzoek naar de reikwijdte van artikel 46 van het Wetboek van Strafrecht
De algemene strafbaarstelling van voorbereiding (artikel 46 Wetboek van Strafrecht, hierna Sr) heeft anno 2026 een cruciale positie in de bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit. Door (technische) ontwikkelingen in de opsporing, zoals de ontsleuteling van cryptocommunicatie, zijn de mogelijkheden om in een vroege fase inzicht te verkrijgen in de criminele plannen van voorbereiders bovendien sterk toegenomen.
Het (steeds) vroeg(er) ingrijpen in de voorfase is bepaald niet onomstreden: de grenzen aan het bereik van de algemene strafbaarstelling van voorbereiding zijn sinds de invoering van de strafbaarstelling doorlopend onderwerp van debat geweest, mede omdat de wetsgeschiedenis aan dat bereik maar beperkt richting geeft. In haar proefschrift geeft Anouk van der Schors inzicht in de grenzen aan het bereik van artikel 46 Sr, en stelt zij die grenzen ter discussie.
Uit haar onderzoek volgt dat de bepaling een zeer ruim bereik heeft. Het zwaartepunt van de bepaling ligt – mede vanwege de subjectieve invulling van het bestemmingsvereiste – bij het opzet van de voorbereider. De nadruk op de subjectieve zijde van het delict wordt verder versterkt doordat de voorbereidingsgedraging – die niet intrinsiek gevaarlijk of crimineel hoeft te zijn – weinig objectief tegenwicht biedt. Van der Schors bespreekt in het slot van het proefschrift mogelijkheden tot beperking van de reikwijdte, bijvoorbeeld door het vereisen van een ‘overt act’ (geïnspireerd op de strafbaarstelling van conspiracy in de Amerikaanse Model Penal Code) of door het stellen van hogere eisen aan de opzetgradatie. Ze bepleit dat deze laatste optie de beste papieren heeft om het ruime bereik van artikel 46 Sr te begrenzen.