Verbanden zichtbaar maken
Genregericht onderwijs helpt leerlingen vooruit
Lees- en schrijfvaardigheid worden binnen het schoolvak Nederlands vaak los van elkaar onderwezen. Deze verkavelde lespraktijk doet geen recht aan theoretisch en empirisch onderzoek waaruit blijkt dat lezen en schrijven met elkaar verbonden zijn. Moniek Vis heeft onderzocht of het concept genre (verzameling gesproken en/of geschreven teksten met overeenkomstig doel en tekstkenmerken) kan dienen als verbindend element voor samenhangend lees- en schrijfonderwijs en wat de effecten van genregericht, samenhangend lees- en schrijfonderwijs zijn op de genrespecifieke lees- en schrijfvaardigheid.
Dit vernieuwende onderwijs werd samen met vakexperts en docenten ontwikkeld. Lees- en schrijfvaardigheid kwamen in het onderzoek van Vis in gelijke mate aan bod en expliciete kennis van genres werd aangeboden ten dienste van het lezen en schrijven in deze genres. De genrespecifieke leesvaardigheid werd geoefend door analyserend te lezen en de genrespecifieke schrijfvaardigheid door doelgerichte oefening met het toepassen van geleerde genrekenmerken.
In het onderzoek van Vis werden twee lessenseries over respectievelijk columns en nieuwsberichten beproefd in de havo 4-klassen van drie scholen. Dit leverde positieve effecten op voor de genrespecifieke leesvaardigheid. Uit haar onderzoek blijkt dat leerlingen die les hadden gehad in het lezen van nieuwsberichten betere resultaten behaalden voor dat genre dan leerlingen die les hadden gehad in het lezen van columns. En vice versa voor les in het lezen van columns. Effecten op het gebied van schrijfvaardigheid bleven uit.
Het aldus beproefde ontwerp van genregericht, samenhangend lees- en schrijfonderwijs sluit nauw aan bij de huidige curriculumontwikkelingen in het schoolvak Nederlands waarin sprake is van meer aandacht voor samenhang tussen vaardigheden en voor een genregerichte benadering van taalvaardigheidsontwikkeling.