The impact of Industry 4.0 on work design
‘Slimme fabrieken’ kunnen banen verrijken mits werknemers tijdig betrokken worden
Dankzij de digitalisering bevinden we ons momenteel midden in een transformatie van de manier waarop we produceren. Deze digitalisering, ook wel ‘Industrie 4.0’ genoemd, wordt gevoed door de introductie van nieuwe innovatieve technologieën. Die maken het mogelijk om ‘slimme fabrieken’ te creëren die zich flexibel en efficiënt kunnen aanpassen aan veranderende productiebehoeften en -processen, en hebben tevens invloed op werknemers. Deze impact kan positief of negatief zijn, voor zowel werknemers op de werkvloer als werknemers in hogere functies. Sabine Waschull onderzocht de relatie tussen ‘Industrie 4.0’ en ons werk.
Zij concludeert dat Manufacturing Execution Systems, Digital Twins en Cyber-Physical Systems functioneel heterogeen zijn en een verscheidenheid aan functies bieden. Als gevolg daarvan hebben ze impact op zowel arbeiders- als bediendenwerk. Er worden met name nieuwe taken gecreëerd die uitdagender van aard zijn; banen kunnen verrijken door de functiekenmerken te verbeteren, bijvoorbeeld nieuwe taken in verband met het gebruik van gegevens, strategisch denken en innovatie.
Industrie 4.0-technologieën vereenvoudigen en automatiseren echter ook taken en doen afbreuk aan aantrekkelijke functiekenmerken zoals autonomie. Hoe deze effecten over arbeiders- en bediendenwerk worden verdeeld, wordt bepaald door de keuze van het management, in die zin dat belangrijke besluitvormers in de organisatie beslissen welke taken worden aangepakt en hoe gewijzigde taken over arbeiders- en bediendenwerk worden verdeeld. Productie-ingenieurs spelen dus een belangrijke rol in het ontwerp van het werk van de operatoren door hun taakvereisten te definiëren, maar het algemene werkontwerp wordt bepaald door het lijnmanagement (supervisors, team-leads).
Het vereiste (her)ontwerp bij invoeringen van Industrie 4.0-technologieën zal expertise op het gebied van werkontwerp vereisen, en daarom is scholing belangrijk over hoe verrijkt werk kan worden ontworpen om besluitvormers in de organisatie te ondersteunen bij het overwegen van zowel sociale als technische aspecten. Andere factoren die een kwalitatief hoogstaand werkontwerp mogelijk maken, zijn de vroege betrokkenheid van werknemers en een verhoogde motivatie van systeemontwerpers.