Skip to ContentSkip to Navigation
Part of University of Groningen
Science Linx News

Drie 'aardscheerders' blijken toch ongevaarlijk

08 april 2022

Een team van sterrenkundigen van de Rijksuniversiteit Groningen heeft vastgesteld dat drie planetoïden, waarvan werd gedacht dat ze een gevaar vormen voor de aarde, de komende honderd jaar zeker niet zullen inslaan. Ze kwamen tot hun resultaten na spitwerk in telescooparchieven met behulp van geavanceerde datascience-technieken.

Aardscheerders (of NEO's, naar het Engelse near-earth objects) zijn planetoïden die dicht bij de aarde komen. De NASA en de ESA hebben een lijst met ongeveer 1350 gevaarlijke aardscheerders die binnen honderd jaar mogelijk op aarde inslaan. Om de aardscheerders in de gaten te houden, gebruiken ze speciale telescopen.

Beelden van vier aardscheerders gemaakt met de OmegaCAM op de VLT Survey Telescope. De eerste drie aardscheerders blijken minder riskant dan gedacht. De laatste (blauw) is wat risicovoller geworden. Op bewegende beelden lijkt het alsof de aardscheerders stilstaan, omdat de sterrenkundigen de aardscheerder midden in beeld houden. | Illustratie Teymoor Saifollahi, RUG / ESO / VST
Beelden van vier aardscheerders gemaakt met de OmegaCAM op de VLT Survey Telescope. De eerste drie aardscheerders blijken minder riskant dan gedacht. De laatste (blauw) is wat risicovoller geworden. Op bewegende beelden lijkt het alsof de aardscheerders stilstaan, omdat de sterrenkundigen de aardscheerder midden in beeld houden. | Illustratie Teymoor Saifollahi, RUG / ESO / VST

Gevaarlijker

De onderzoekers van de RUG legden de lijst met gevaarlijke aardscheerders langs honderdduizenden foto's van de Europese VLT Survey Telescope in Chili. Deze telescoop heeft een onder Nederlandse leiding ontwikkelde 268-megapixel groothoekcamera, OmegaCAM genaamd. Die kijkt dieper en verder dan de officiële aardscheerdertelescopen. De honderdduizenden afbeeldingen worden opgeslagen, verwerkt en geanalyseerd met in Groningen ontwikkelde softwaresystemen voor grote sterrenkundige gegevensbestanden. De software draait bij het Donald Smits Centrum voor Informatie Technologie (CIT) van de RUG.

De sterrenkundigen ontdekten op de archieffoto's tienduizenden voornamelijk ongevaarlijke kandidaat-planetoïden. Ook konden ze van drie tot voor kort gevaarlijk geachte aardscheerders duidelijker de baan bepalen. Daaruit bleek dat die aardscheerders minder gevaarlijk zijn dan gedacht. Eén planetoïde bleek juist gevaarlijker. Gelukkig is dat een vrij kleine van slechts enkele meters doorsnee.

De OmegaCam, een camera van 700 kilogram | Foto Edwin Valentijn, RUG
De OmegaCam, een camera van 700 kilogram | Foto Edwin Valentijn, RUG

Verwijderd

Een voorbeeld van een tot voor kort gevaarlijk geachte planetoïde is de veertig meter grote 2019 DP. Die aardscheerder is officieel ontdekt in 2019, maar de Groningers vonden de aardscheerder terug op archiefbeelden uit 2017. ‘Dankzij die voor-ontdekking konden we de baan van 2019 DP flink nauwkeuriger bepalen’, zegt de leider van het onderzoek Teymoor Saifollahi van het Kapteyn Instituut voor sterrenkunde van de RUG. 'We weten nu dat 2019 DP niet zo dicht in de buurt van de aarde zal komen als gedacht. NASA en ESA hebben 2019 DP dan ook inmiddels verwijderd van de lijst.'

Rees Williams van het Donald Smits Centrum voor Informatie Technologie van Rijksuniversiteit Groningen vult aan: 'Dit is een mooi voorbeeld hoe waarnemingen en IT-systemen van sterrenkundigen ook maatschappelijke meerwaarde hebben.'

Dit werk werd mogelijk gemaakt door financiering gecoördineerd door ESA's Planetary Defence Office. Er is gebruikgemaakt van de Big Data Layer van het Target Proeftuin Project: Mining Big Data. De Target Proeftuin wordt ondersteund door Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) en financieel ondersteund door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Het datascience softwaresysteem AstroWISE draait op krachtige databases en rekenclusters van het Donald Smits Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen dankzij steun van onder meer NOVA.

Tekst: NOVA

Laatst gewijzigd:08 april 2022 09:48

Meer nieuws

  • 12 mei 2022

    KNAW benoemt twee hoogleraren RUG tot lid

    Maria Loi en Dirk Slotboom van de Faculteit Science and Engineering zijn door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) benoemd tot lid.

  • 15 maart 2022

    Vici-beurzen voor drie RUG-onderzoekers

    De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft aan drie RUG-onderzoekers een Vici-financiering van maximaal 1.5 miljoen euro toegekend. Prof. dr. J.W. Romeijn, prof. dr. S. Hoekstra en prof. dr. K.I. Caputi kunnen hiermee...

  • 20 december 2021

    Bevlogen bekeerling predikt duurzaam ondernemen

    Duurzame ondernemers de hand reiken, daar is het Gjalt de Jong om te doen. Hij ziet de universiteit als regisseur van vernieuwing. Een onafhankelijke scheidsrechter die de omslag naar een circulaire economie kan versnellen. Daartoe moest hij eerst...