Skip to ContentSkip to Navigation
Onderdeel van Rijksuniversiteit Groningen
Science LinXScience LinX nieuws

Planeet rond Ster van Kapteyn geschikt voor leven

03 juni 2014

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft twee nieuwe planten ontdekt die draaien rond de Ster van Kapteyn, een zeer oude ster op relatief korte afstand van onze Zon. De ster is vernoemd naar de Groningse sterrenkundige Jacobys Kapteyn. Een van de twee planeten staat op een zodanige afstand van de ster dat er vloeibaar water aanwezig kan zijn. Vloeibaar water wordt gezien als een voorwaarde voor het ontstaan van leven. De ontdekking is gepubliceerd in de Monthly Notices van de Royal Astronomical Society.

Kapteyn ontdekte de ster aan het einde van de 19e eeuw. Het is de op een na snelst bewegende ster die zichtbaar is en is onderdeel van de Galactische halo, een groep sterren die een elliptische baan beschrijft om de Melkweg. Kapteyns ster is een rode dwerg, de massa is ongeveer een derde van de Zon. De ster is met een amateurtelescoop zichtbaar in het zuidelijke sterrenbeeld Schilder.

Positie van de Ster van Kapteyn Illustratie: University of California Santa Cruz
Positie van de Ster van Kapteyn Illustratie: University of California Santa Cruz

Planeet Kapteyn b is minstens vijf keer groter dan de Aarde en draait in 48 dagen om de ster heen. De planeet is warm genoeg om vloeibaar water aan het oppervlak te hebben. De tweede planeet, Kapteyn c, is een nog grotere ‘super-Aarde’ en draait in 121 dagen om de ster. Maar de temperatuur op deze planeet lijkt te laag om vloeibaar water te laten bestaan.

Er zijn nog maar weinig eigenschappen van de twee planeten bekend: de geschatte massa, de afstand tot de ster en de lengte van een de baan om de ster. De astronomen hopen over enige tijd nieuwe instrumenten te kunnen gebruiken om de atmosfeer van de planeten te kunnen bestuderen, zodat ze kunnen vaststellen of er inderdaad water aanwezig is.

‘Het is fantastisch om planeetstelsel te vinden met een mogelijk bewoonbare planeet rond een ster die zo dicht bij de Aarde staat. Dit is weer een bewijs dat bijna alle sterren ook planeten hebben, en dat mogelijk bewoonbare planeten in onze Melkweg helemaal niet zeldzaam zijn’, zegt Pamela Arriagada, de tweede auteur van het artikel. Er zijn overigens geen Groningse sterrenkundigen betrokken bij het onderzoek.

Planeetstelsels die tot nog toe zijn ontdekt door de Kepler ruimtetelescoop staan doorgaans op honderden lichtjaren afstand. Maar de Ster van Kapteyn staat op slechts 13 lichtjaar en is de 25e ster vanaf de aarde gezien. Maar dat is niet het meest bijzondere van deze ster. De Ster van Kapteyn is naar alle waarschijnlijkheid ontstaan in een dwergstelsel dat lang geleden is opgeslokt door onze eigen Melkweg. Het is daardoor in een baan om de Melkweg gekomen en maakt nu deel uit van de halo.

De kern van dit opgeslokte sterrenstelsel is vermoedelijk Omega Centauri, een bijzondere bolvormige groep sterren op 16.000 lichtjaar van de aarde die bestaat uit honderdduizenden oude zonnen. Als de Ster van Kapteyn uit deze groep komt, is de leeftijd van de ster en de planeten naar schatting 11,5 miljard jaar, dus 2,5 keer zou oud als de Aarde en ‘slechts’ twee miljard jaar jonger dan het universum (dat ongeveer 13,7 miljard jaar oud is).

Dat brengt sterrenkundige Anglada-Escude, betrokken bij de ontdekking, tot deze uitspraak: ‘Je vraagt je dan af wat voor leven er in zo’n lange periode kan zijn geëvolueerd op deze planeten.’

Bron: persbericht Carnegie Institution for Science.

Artikel: Two planets around Kapteyn's star : a cold and a temperate super-Earth orbiting the nearest halo red-dwarf

Laatst gewijzigd:14 november 2017 14:57
printView this page in: English

Meer nieuws

  • 16 januari 2019

    Twee jonge onderzoekers naar topinstituten met Rubiconbeurs

    Dr. Michael Lerch en Sanne van Dijk, twee veelbelovende RUG-wetenschappers, gaan dankzij het programma Rubicon van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) twee jaar onderzoek doen aan buitenlandse topinstituten.

  • 14 januari 2019

    RUG-student Boomstra opnieuw wereldkampioen dammen

    Roel Boomstra heeft voor de tweede keer de wereldtitel dammen gewonnen. Hij nam het op tegen viervoudig wereldkampioen Alexander Schwarzman. In 2016 veroverde Roel Boomstra de wereldtitel ook al. Boomstra is masterstudent Physics aan de Rijksuniversiteit...

  • 09 januari 2019

    Smoking gun

    Amina Helmi vond het bewijs voor de theorie dat delen van de Melkweg niet alleen zijn gegroeid door de geboorte van eigen sterren, maar ook door samensmeltingen met andere sterrenstelsels. Voor deze ontdekking was het wachten op de data van ruimtemissie...