Is het openbaarheidsklimaat in Nederland verbeterd? RUG evalueert de Wet open overheid

De Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen gaat de effectiviteit van de Wet open overheid (Woo) onderzoeken in opdracht van het WODC, het kennisinstituut voor de rechtsstaat. Het gaat om een voorgeschreven wettelijke evaluatie binnen vijf jaar na invoering van de wet.

Controlemiddel

Een transparant bestuur is onmisbaar in een democratische rechtsstaat. Iedereen heeft recht op informatie over wat de overheid doet, hoe ze dat doet en waarom. Overheidsorganisaties moeten die informatie uit zichzelf geven, of als iemand daarom vraagt. Dat is geregeld in de Wet open overheid. Zo kunnen burgers, journalisten of NGO’s de overheid controleren. 

De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden als opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur. De nieuwe wet erkent toegang tot publieke informatie als een recht van de burger en legt, sterker dan zijn voorganger, het accent op actieve openbaarmaking. Het doel van de wet is de toegang tot overheidsinformatie te vergroten, actieve openbaarmaking te bevorderen en de openbaarheidsregels te actualiseren.

Belofte waargemaakt?

Met deze evaluatie kijkt de faculteit Rechtsgeleerdheid naar de vraag of de Woo de belofte tot grotere openbaarheid in de praktijk waarmaakt en of de wet geleid heeft tot een verbetering van het openbaarheidsklimaat. Ook onderzoekt de faculteit de vraag waar verbetering nodig is en of het van meerwaarde is voor het openbaarheidsklimaat om een Informatiecommissaris in te stellen.

De faculteit wil onderzoeken welke aanbevelingen gedaan kunnen worden om de Woo beter te laten aansluiten bij de informatiebehoeften van burgers. Uit eerder onderzoek komen signalen naar voren over lange afhandeltermijnen, zware uitvoeringslasten en een informatiehuishouding die nog niet op orde is.

Snellere afhandeling

Daarnaast wordt gekeken welke technologische middelen ingezet kunnen worden om het afhandelen van Woo-verzoeken te vereenvoudigen, zodat Woo-verzoeken sneller en minder arbeidsintensief kunnen worden afgehandeld.

De evaluatie van de Woo wordt uitgevoerd door Aline Klingenberg, Barbara Brink, Herman Bröring, Rianne Herrregodts, Nicole Hoogstra, Pepijn Tukker enTim van Zuijlen. Voor het onderzoek wordt gebruik gemaakt van literatuuronderzoek, documentstudie, casestudyonderzoek en interviews. Het eindrapport wordt voor de zomer van 2027 verwacht.