Skip to ContentSkip to Navigation
breed in kennis  -  sterk in techniek
Over ons Actueel Nieuws

Insecten reageren verschillend op licht

17 november 2026

Insecten worden in het donker niet willekeurig door licht aangetrokken. Hun reactie hangt af van de soort en van het type licht dat wordt gebruikt. Om insecten beter te beschermen tegen de negatieve gevolgen van kunstlicht zijn dan ook verschillende maatregelen nodig. Dat blijkt uit onderzoek van Gabriel Charvalakis. Hij promoveert op 1 december aan de Rijksuniversiteit Groningen.

decoratieve afbeelding

Kunstlicht in de nacht komt steeds vaker voor, vooral in steden. Maar de effecten ervan worden vaak onderschat. Al dat licht heeft negatieve gevolgen voor insecten. Ze raken gedesoriënteerd en sterven van uitputting door het vliegen rond een lamp of doordat ze een gemakkelijke prooi vormen. Gabriel Charvalakis onderzocht hoe verschillende soorten licht insecten en hun ontwikkeling beïnvloeden.

Geen ‘one size fits all’

Charvalakis ontdekte dat insecten niet willekeurig door licht worden aangetrokken. Hun reactie hangt af van de soort en van het type licht dat wordt gebruikt. Over het algemeen worden insecten sterker aangetrokken door licht met korte golflengten, zoals ultraviolet en blauw licht, dan door licht met langere golflengten, zoals rood licht. Toch reageren niet alle insecten hetzelfde. Nachtvlinders worden bijvoorbeeld sterk aangetrokken door ultraviolet licht, terwijl muggen ook reageren op groen licht of combinaties van kleuren. Dit betekent dat het simpelweg verwijderen van blauw licht uit lampen niet voldoende is om insecten te beschermen. Charvalakis: ‘One size fits all-oplossingen om lichtvervuiling te verminderen zullen waarschijnlijk niet werken. Een hoge lichtintensiteit van rood licht kan nog steeds schadelijk zijn. Je kunt beter verschillende maatregelen combineren, zoals het verlagen van de lichtsterkte, het kiezen van minder schadelijke lichtkleuren en het dimmen van verlichting. Wat ook kan helpen is het afschermen van lampen zodat licht zich niet in alle richtingen verspreidt, en het dieper plaatsen van lampen in armaturen.’

Piekuren

Ook het tijdstip van verlichting tijdens de nacht speelt een belangrijke rol. Veel insecten zijn slechts op bepaalde momenten actief. Door verlichting te verminderen tijdens piekuren van insectenactiviteit, kunnen steden schadelijke effecten beperken. Je zou lampen bijvoorbeeld kunnen programmeren om alleen aan te gaan wanneer dat nodig is, of laten dimmen tijdens seizoenen of uren waarin insecten het actiefst zijn.

Effect op uitkomen eitjes

De effecten van lichtvervuiling strekken zich uit tot alle levensstadia van een insect, van ei tot volwassen dier. Uit Charvalakis’ onderzoek blijkt dat gedimd nachtlicht het moment waarop de eieren van een nachtvlindersoort uitkomen of het aantal dat succesvol uitkomt, niet verandert, maar dat het de periode van uitkomen verlengt. ‘Een langere uitkomperiode kan ervoor zorgen dat de kleine larven langer worden blootgesteld aan predatoren en omgevingsrisico’s. Deze vroege effecten laten zien dat lichtvervuiling insecten mogelijk al in een eerder stadium van hun levenscyclus beïnvloedt dan eerder gedacht,’ aldus Charvalakis.

Nieuw monitoringsysteem

Betrouwbare tools die kosten verminderen vormen een grote uitdaging in ecologische monitoring van insectenpopulaties. Om de activiteit van insecten gedurende de nacht beter te begrijpen en te monitoren, heeft Charvalakis een geautomatiseerd monitoringsysteem ontwikkeld dat insecten kan volgen met camera’s en kunstmatige intelligentie. Dit systeem kan helpen om de activiteit van insecten bij te houden, zonder extra AI-training, en de resultaten bleken vergelijkbaar met menselijke detectieresultaten.

Meer informatie

Laatst gewijzigd:09 november 2026 11:20
Deel dit Facebook LinkedIn
View this page in: English