Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Portugese pleisterplaatsen meer in trek bij jonge grutto’s dan Spaanse

14 februari 2018

Hoe is te verklaren dat de laatste jaren er tijdens de voorjaarstrek steeds minder grutto’s pleisteren in Spanje en steeds meer in Portugal? Mo Verhoeven van de Rijksuniversiteit Groningen en collega’s hebben ontdekt dat de jonge grutto’s deze verandering in het trekpatroon bewerkstelligen. Bijna alle volwassen vogels blijven namelijk op de trek naar Nederland trouw aan hun normale route: ofwel via Portugal langs de kust of via het binnenland van Spanje. Het onderzoek is 14 februari 2018 gepubliceerd in Biology Letters.

In de jaren rond 2007 werden er tijdens de voorjaarstrek nog zo’n 24.000 continentale grutto’s (Limosa limosa limosa) in het Spaanse Extremadura geteld en ruim 44.000 in de Portugese estuaria van de Taag (Tejo) en de Sado. In de periode 2013-2017 telden onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen nog maar ca. 10.400 grutto’s in Extremadura en wel ca. 51.400 in de twee Portugese gebieden. De vogels gebruiken de plaatsen als tussenstop op hun voorjaarstrek van West-Afrika of Zuid-Spanje naar noordelijke broedgebieden.

Verandering door jongeren

Als antwoord op omgevingsveranderingen kunnen soorten hun trekgedrag aanpassen. Dat is bekend. Welke biologische processen deze gedragsveranderingen mogelijk maken is een volgende vraag. Mo Verhoeven en zijn collega’s hebben in het geval van de voorjaarstrekroute van grutto’s aangetoond dat het de jongere generatie is die verschuift naar Portugal. De plasticiteit binnen de ontwikkeling van de jonge vogels maakt dit blijkbaar mogelijk.

Behoudende volwassenen

Aanpassingen in uiterlijk of gedrag binnen een populatie kunnen ook optreden dankzij genetische veranderingen of dankzij de flexibiliteit in de mogelijkheden van een individu. In dit geval bleken beide situaties niet aan de orde. In de meetperiode van vijf jaar (één jaar langer dan de gemiddelde gruttoleeftijd) bleken de volwassen grutto’s behoudend, ze werden jaar op jaar teruggezien op hun vaste pleisterplekken. De verschuiving in gedrag legde derhalve een generatiekloof bloot: zoals de ouden vlogen, vliegen niet altijd hun jongen.

Rijstvelden

Waarom de populariteit van ‘de Portugese route’ langs de Atlantische kust blijft groeien ten koste van ‘de Middellandse-Zeeroute’ over het binnenland van Spanje, is niet duidelijk. Het kan te maken hebben met veranderde windrichtingen, maar ook met de uitbreiding van de rijstvelden rond het estuarium van de Taag.

Grutto's in een rijstveld buiten Lissabon
Foto: Jan van de Kam

Meer informatie

  • Publicatie in Biology Letters, 14 februari 2018; DOI http://dx.doi.org/10.1098/rsbl.2017.0663
  • Generational shift in spring staging site use by a long-distance migratory bird
    Mo A. Verhoeven1, A. H. Jelle Loonstra1, Jos C. E. W. Hooijmeijer1, Jose A. Masero2, Theunis Piersma1,3 and Nathan R. Senner1

    1Conservation Ecology Group, Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences, University of Groningen, 2Conservation Biology Research Group, Department of Anatomy, Cell Biology and Zoology, Faculty of Sciences, University of Extremadura, Avenida de Elvas, Spain, 3NIOZ Royal Netherlands Institute for Sea Research, Department of Coastal Systems and Utrecht University, PO Box 59, 1790 AB Den Burg, Texel, The Netherlands
Laatst gewijzigd:19 februari 2018 16:48

Meer nieuws

  • 20 november 2018

    Prof. dr. Dirk Slotboom wint FSE Teaching Award 2017

    Op de Education Day van de Faculty of Science and Engineering is de winnaar van de Faculty Teaching Award 2017 onthuld: prof. dr. Dirk Slotboom is verkozen tot FSE-docent van het jaar 2017.

  • 15 november 2018

    Keuzegids 2019: RUG-opleidingen constant in de Nederlandse top

    Tien bacheloropleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) krijgen dit jaar van de Keuzegids Universiteiten het kwaliteitszegel Topopleiding, waarmee ze tot de top van het Nederlandse wetenschappelijke onderwijs behoren. In de categorie ‘Brede...

  • 14 november 2018

    De lift tussen leven en dood

    De celmembraan is de grens van het leven. Dit dunne vettige omhulsel houdt de inhoud van de cel bij elkaar. De transporteiwitten in die membraan zijn van levensbelang. Ze zorgen voor contact en uitwisseling met de buitenwereld. RUG-hoogleraar biochemie...