Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

ERC Advanced Grant voor sterrenkundige Ger de Bruyn

02 augustus 2013

Prof. dr. A.G. (Ger) de Bruyn (ASTRON, Dwingeloo/Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen) heeft een Advanced Grant toegekend gekregen van de European Research Council (ERC) ter waarde van 3,35 miljoen euro. Hiermee kan hij voor de komende vijf jaar een onderzoeksgroep vormen van zeven wetenschappers, onder wie promovendi, postdocs en specialisten in data-analyse en software.

Wanneer ging het licht aan in het heelal? Welke objecten waren daarvoor verantwoordelijk? En wat kunnen we daar nu nog van zien, dertien miljard jaar na dato? Dit zijn maar enkele van de vragen die sterrenkundigen zich stellen over wat er gebeurde in de ‘kleuterjaren' van het Universum. Voor een antwoord op deze vragen zal prof. de Bruyn in zijn onderzoek gebruik maken van de nieuwe radiotelescoop LOFAR, ontworpen en gebouwd door ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie.

Neutraal waterstof

Sterrenkundigen zoeken naar signalen afkomstig van neutraal waterstof. Deze signalen zijn echter extreem zwak en worden overstemd door de ruis van radio-melkwegstelsels, onze Melkweg en de ontvangers zelf. De signalen bevonden zich oorspronkelijk op een frequentie van 1420 MHz., wat overeenkomt met een golflengte van 21 cm. Maar door de enorme uitdijing van het heelal sinds de signalen werden uitgezonden, zijn de radiogolven uitgerekt tot ongeveer 1,5 - 2,5 meter. Dit komt overeen met frequenties van zo'n 120 - 200 MHz, precies de frequenties waarvoor (een deel van) LOFAR ontworpen is. In die kleuterfase van het heelal, zo vermoedt men, moeten de eerste sterren en melkwegstelsels zijn gevormd. De theorie is dat hun ioniserende UV-straling enorme gaten sloeg - als in een Zwitserse kaas - in de oceaan van neutrale waterstof die het heelal in de eerste honderden miljoenen jaren kenmerkte. Waarnemingen met LOFAR moeten uitsluitsel geven of deze theorie klopt, hoe dat in zijn werk ging en hoelang het proces duurde.

Nieuwe computercluster

In de ERC-beurs is ook 0,9 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de aanschaf van een uiterst krachtige computercluster. Die is nodig om het grote aantal berekeningen uit te voeren dat nodig is om de enorme gegevensstroom (meer dan 1000 terabyte*) te verwerken en de signalen uit de ruis te filteren.

Samen met de hoogleraren Koopmans en Zaroubi van het Kapteyn Instituut en dr. Brentjens van ASTRON is De Bruyn al bijna tien jaar bezig dit onderzoek in de steigers te zetten en LOFAR geschikt te maken voor deze waarnemingen. Ze worden daarbij ondersteund door een internationaal team van sterrenkundigen, studenten en postdocs.

Bron: persbericht ASTRON

Meer informatie:

*1 terabyte=1000 gigabytes (GB)

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:31
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 17 mei 2018

    Kans op langdurige rouwstoornis bij vermissing lijkt vijf keer groter dan bij natuurlijk overlijden

    Vermissing van een dierbare leidt in ongeveer de helft van de gevallen tot langdurige psychologische klachten bij achterblijvers. De kans op ontstaan van een langdurige rouwstoornis bij vermissing lijkt vijf keer groter dan na een natuurlijk overlijden...

  • 16 mei 2018

    Het nut van algen boven water

    Tussen de Bahama’s en Ierland goten algenonderzoeksters Maria van Leeuwe en Jacqueline Stefels van de RUG honderden liters oceaanwater door hun filters. Ze voeren op onderzoeksschip de Pelagia een etappe van de NICO-expeditie mee. Het Netherlands Initiative...

  • 09 mei 2018

    Petra Rudolf gekozen tot nieuwe voorzitter European Physical Society

    RUG-hoogleraar Experimentele Vaste Stof Fysica Petra Rudolf is verkozen tot 'president' van de European Physical Society (EPS). Met ingang van april 2019 zal zij deze organisatie, die natuurkundige vakverenigingen in heel Europa (inclusief Turkije en...