Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Lepelaar vliegt gewoontegetrouw verder dan goed voor hem is

01 maart 2013
Lepelaars
Foto: Jan van de Kam

Lepelaars die in het zuiden van Europa overwinteren hebben een hogere overleving dan vogels die naar de ‘traditionele’ overwinteringsgebieden in West-Afrika vliegen. Toch blijven opvallend veel vogels ieder najaar helemaal naar Afrika vliegen. De lepelaars laten hiermee zien dat gewoontegetrouw gedrag een belangrijke beperking kan zijn bij de noodzakelijke aanpassing van vogels aan een veranderend klimaat of leefgebied. Dat schrijven de Groningse biologe Tamar Lok en collega’s in The American Naturalist.

Lok en collega’s analyseerden de gegevens van ruim tweeduizend lepelaars die tussen 1988 en 2010 als jong in Nederlandse kolonies werden geringd. Vervolgens keken zij waar deze vogels in de winter werden teruggezien. Tussen hun meest noordelijke overwinteringsgebieden in Frankrijk en de meest zuidelijke, in Senegal, zit in vogelvlucht een verschil van maar liefst 4.000 kilometer.

Overleving

Het onderzoek liet zien dat vogels die niet helemaal naar Afrika doorvlogen, een hogere overleving hadden. De vogels die in Frankrijk of op het Iberische schiereiland bleven, hadden ruim tien procent meer kans om de volgende zomer te halen dan de Afrika-gangers.

Op basis van de getallen zou men verwachten dat er in de loop der jaren steeds meer lepelaars in Europa blijven. De onderzoekers zagen inderdaad zo’n verschuiving, maar lang niet zo groot als gedacht.

Gewoontegetrouw

Ecologische theorieën gaan ervan uit dat vogels gebieden met een lagere kwaliteit alleen gebruiken als de soortgenotendichtheid in de betere gebieden te hoog wordt. Op een relatief kleine schaal, bijvoorbeeld binnen een broedgebied, lijkt die theorie ook te kloppen, schrijven Lok en collega’s. Maar hun onderzoek toont aan dat op de schaal van een complete trekroute andere mechanismen sterker zijn; hun gewoontegetrouwe trekgedrag ‘dwingt’ de vogels keuzes te maken die niet langer de beste voor ze zijn.

Klimaatverandering

De lepelaars geven met hun trekgedrag belangrijke aanwijzingen voor het onderzoek naar bijvoorbeeld de gevolgen van snelle omgevingsveranderingen. Ook al ervaart een deel van de vogels dat het in een ander overwinteringsgebied beter toeven is, toch blijven grote groepen de oude gewoonten trouw. Dat ‘traditionele’ gedrag maakt het voor een populatie dus moeilijker om zich aan te passen aan veranderingen in het klimaat of in hun leefgebied, bijvoorbeeld ten gevolge van menselijke ingrepen.

Noot voor de pers

Meer informatie:

Referentie: Migration Tendency Delays Distributional Response to Differential Survival Prospects along a Flyway, 21 februari 2013, The American Naturalist

DOI: 10.5061/dryad.56mv5

Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:31
printOok beschikbaar in het: English

Meer nieuws

  • 11 september 2018

    Van Klokhuis-vraag naar Veni-subsidie

    Als kind was Jorrig Vogels al gefascineerd door taal en vergeleek hij de verschillende woorden voor ingrediënten op verpakkingen. Een jaar terug sleepte de taalonderzoeker een Veni-beurs in de wacht. ‘Taal heeft iets telepathisch: het beeld dat ík in...

  • 07 september 2018

    Constructief overleg – gezamenlijke overeenkomst

    Na een intensief en constructief gesprek met de actievoerende studenten van studentenpartij DAG en ROOD (jongeren SP) is donderdagavond een gezamenlijke overeenkomst bereikt op vier punten, vooral gericht op de lange termijn.

  • 04 september 2018

    Weg met die systeemplafonds

    Als Zuidlarens jongetje vond hij al die oude gebouwen in de stad Groningen maar niks. De interesse in historische panden kwam pas later, tijdens zijn studie Bouwkunde. Als bouwkundige is René Bosscher nu verantwoordelijk voor de buitenkant van de gebouwen...