Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

From natural to artificial channels

24 juni 2011

Promotie: dhr. E. Halža, 11.00 uur, Doopsgezinde Kerk, Oude Boteringestraat 33, Groningen

Proefschrift: From natural to artificial channels

Promotor(s): prof.dr. B.L. Feringa

Faculteit: Wiskunde en Natuurwetenschappen

Van natuurlijke tot kunstmatige membraankanaaltjes

Erik Halža heeft zijn onderzoek gericht op het aanpassen met behulp van kleine organische moleculen van in de natuur voorkomende transportsystemen, poriën en kanalen in de celmembranen. Dit om controle te krijgen over de functie en eigenschappen van deze transportsystemen. Daarnaast onderzocht hij volledig kunstmatige kanalen, opgebouwd uit kleine organische moleculen.

De cel is de structurele en functionele eenheid van alle ons bekende levende organismen. Elke cel is in staat zichzelf te onderhouden: hij kan voedingsstoffen opnemen en deze vervolgens omzetten in energie. De cel kan specifieke functies uitvoeren en, indien nodig, ook zichzelf reproduceren.

Alle cellen worden omsloten door een celmembraan, de grens met de buitenwereld. Binnenin de cel spelen (andere) membranen een belangrijke rol in het compartimenteren van biochemische processen en producten. Het celmembraan zorgt ervoor dat moleculen die in de cel gemaakt worden, niet uit de cel kunnen lekken. En moleculen die de cel niet zomaar in mogen, worden buiten gehouden. Om op gewenste momenten bepaalde moleculen wel binnen of buiten de cel te krijgen zijn specifieke transportsystemen in de membranen aanwezig.

Alamethicine is een in de natuur voorkomend peptide dat poriën kan vormen. Halža slaagde erin alamethicine te modificeren met een door middel van licht schakelbaar azobenzeenmolecuul. Zodoende kon het functioneren van dit molecuul met licht gestuurd worden.

Daarnaast wist Halža de functionele grootte van de SecYEG pore te achterhalen door starre sferische moleculen aan OmpA vast te maken. Ook modificeerde hij MscL met redox- en pH-gevoelige labels om het functioneren van het kanaal elektrochemisch te kunnen controleren of door de pH van de omgeving de veranderen. Verder beschrijft Halža de synthese van kunstmatig kanaalvormende moleculen en daarnaast ook electrofysiologische en cryo-TEM studies van deze verbindingen. Ten slotte beschrijft hij de synthese en eigenschappen van het diaryletheenschakelaar-ijzer(II)-complex, om met licht controle te kunnen krijgen over de magnetische eigenschappen van dit complex.

Erik Halža (Slowakije, 1982) studeerde aan de Pavol Jozef Safarik University in Kosice. Zijn promotieonderzoek deed hij aan de Rijksuniversiteit Groningen, bij het Stratingh Institute for Chemistry. Het werd gefinancierd door het Zernike Institute for Advanced Materials (ZIAM) van de RUG. Inmiddels is hij werkzaam bij BioMaDe.

 
Laatst gewijzigd:15 september 2017 15:40
printView this page in: English

Meer nieuws

  • 18 maart 2019

    Gekooide moleculaire motoren werken samen

    Chemici van de RUG zijn er in geslaagd om een groot aantal door licht aangedreven motoren samen te brengen in een soort kooi-achtige vaste 3D structuur, een metaal-organisch raamwerk. De ontdekking is op 18 maart gepubliceerd in het tijdschrift Nature...

  • 15 maart 2019

    Should you fear technology? – Promovenda Femke Cnossen wint 3 Minute Thesis Competition

    Femke Cnossen won afgelopen woensdag de 3 Minute Thesis Competition 2019. Twaalf RUG-promovendi presenteerden hun onderzoek op een toegankelijke manier aan een breed publiek, en dat in slechts drie minuten en met behulp van één afbeelding. Cnossen,...

  • 14 maart 2019

    Bedrijven geven Groningse bèta-studenten college

    Zo’n 200 Bèta-studenten van de Faculty of Science and Engineering krijgen deze maand een college van het bedrijfsleven. In de zogeheten Bedrijf&Studentmaand krijgen ze actuele case studies uit de praktijk voorgeschoteld en bedrijven zoals Philips Drachten...