Doelen
Ons brein ontvangt informatie uit de buitenwereld (bijvoorbeeld geluiden en beelden) én uit ons eigen lichaam (zoals vermoeidheid en honger). Mensen zijn geen passieve ontvangers, maar doen dingen op basis van die informatie. We richten onze blik op dingen die de aandacht trekken, of doen een dutje wanneer we moe zijn. De relatie tussen waarneming en actie is een van de meest fundamentele onderwerpen binnen de psychologie. Verschillende leden van de onderzoeksgroep Experimentele Psychologie proberen deze processen beter te begrijpen. Olaf Dimigen bestudeert oogbewegingen en visuele waarneming. Tassos Sarampalis onderzoekt het gehoor. Sebastiaan Mathôt bestudeert pupilgrootte en visuele aandacht. Dit alles met technische ondersteuning van Mark Span.
We handelen niet altijd meteen zodra we iets waarnemen. Soms slaan we informatie eerst op in het geheugen om er later iets mee te doen. Bovendien wordt waarneming gekleurd door herinneringen: de geur van een gerecht kan ons bijvoorbeeld plotseling terugbrengen naar de keuken van onze grootmoeder. Geheugen, zowel tijdelijk (werkgeheugen) als meer permanent (langetermijngeheugen), vormt een ander belangrijk aandachtsgebied van de onderzoeksgroep Experimentele Psychologie. Elkan Akyürek probeert de fundamentele cognitieve en neurale processen achter het werkgeheugen te ontrafelen. Hedderik van Rijn onderzoekt hoe we controle kunnen meten en het functioneren van het geheugen kunnen optimaliseren. Mark Nieuwenstein probeert te begrijpen waarom sommige dingen beter worden onthouden dan andere.
Cognitieve vermogens zijn niet constant. Ze verschillen van persoon tot persoon en veranderen in de loop van de tijd, bijvoorbeeld op basis van wat we eerder hebben meegemaakt, hoe moe we zijn of zelfs wat we zojuist hebben gegeten of gedronken. Binnen de onderzoeksgroep Experimentele Psychologie onderzoekt Wouter Kruijne hoe eerdere ervaringen onze waarneming en ons handelen beïnvloeden, met speciale aandacht voor tijdwaarneming. Monicque Lorist bestudeert cognitie als een dynamisch systeem dat zich ontwikkelt naarmate we ouder worden en meer dingen leren, en dat verschilt tussen individuen.
De afdeling Experimentele Psychologie brengt het onderzoek naar cognitie bovendien vanuit het laboratorium naar de praktijk. Zo heeft Hedderik van Rijn zijn onderzoek naar geheugen vertaald naar een leerplatform (MemoryLab) en een platform voor geheugendiagnostiek (Precision Cognition Labs). Beide platforms worden op scholen door miljoenen studenten gebruikt om het leren te verbeteren, en in klinische settings om bijvoorbeeld in een vroeg stadium Alzheimer vast te stellen. Elkan Akyürek en Sebastiaan Mathôt werken daarnaast samen met de politie aan technieken om objectief vast te stellen welke misdaadgerelateerde kennis getuigen en verdachten wel of niet hebben.
Daarnaast leveren we een bijdrage aan het vakgebied van de cognitieve neurowetenschappen met open-source wetenschappelijke software. Sebastiaan Mathôt ontwikkelde OpenSesame, een gebruiksvriendelijk programma waarmee onderzoekers en docenten experimenten in de psychologie en neurowetenschappen kunnen ontwikkelen. OpenSesame is wereldwijd een van de meest gebruikte programma’s in zijn soort, met tienduizenden actieve gebruikers. Olaf Dimigen ontwikkelde Unfold, een geavanceerde toolbox voor de analyse van elektro-encefalografische (EEG-) en oogbewegingsdata.
Kort samengevat bestuderen wij cognitie: het menselijke vermogen om informatie die we waarnemen, of eerder hebben waargenomen, te verwerken en ernaar te handelen.