Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen RUG steunt nationale ruimtelijke regie, maar roept op tot scherpere keuzes in Ontwerp-Nota Ruimte

De Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) spreekt haar waardering uit voor de Ontwerp-Nota Ruimte, waarin het Rijk na jaren van terughoudendheid opnieuw nationale regie neemt op de ruimtelijke inrichting van Nederland. Tegelijkertijd bepleiten experts van de faculteit dat de nota aan kracht en robuustheid wint wanneer onderliggende waarden expliciet worden gemaakt en keuzes scherper worden uitgewerkt. Dat blijkt uit een zienswijze die zij eind 2025 heeft ingediend.

Volgens de Groningse wetenschappers is de hernieuwde aandacht voor langetermijnplanning en integrale afwegingen noodzakelijk in het licht van demografische, sociaal-economische, geopolitieke en klimatologische ontwikkelingen. “De Ontwerp-Nota Ruimte zet een belangrijke stap door richting te geven en duidelijke prioriteiten te benoemen, zoals het spreiden van wonen en werken buiten de Randstad, ruimte voor energie-infrastructuur en defensie,” aldus de faculteit.

Expliciete waarden als kompas voor beleid

De faculteit constateert echter dat de integrale benadering in de nota vooral bestaat uit het stapelen van ruimtelijke claims, zonder deze te verbinden via expliciete waarden. Daardoor blijft onduidelijk hoe keuzes moeten worden gemaakt bij conflicterend ruimtegebruik. “Juist bij onzekerheden en toekomstige ontwikkelingen zijn expliciet benoemde waarden essentieel als kompas voor ruimtelijk beleid,” stellen de onderzoekers. Het expliciteren van waarden vergroot de transparantie van keuzes en maakt de visie beter bestand tegen veranderingen op de lange termijn.

Meer aandacht voor beleving en welzijn

Hoewel ‘een goede en gezonde leefomgevingskwaliteit’ als nationaal belang wordt benoemd, blijft volgens de faculteit onduidelijk wat dit concreet betekent voor verschillende groepen inwoners. De beleving van ruimte verschilt sterk tussen bewoners, ondernemers en boeren, en tussen stedelijke en landelijke gebieden. De faculteit pleit daarom voor het toevoegen van scenario’s, beelden en verhalen die laten zien hoe de ruimtelijke visie uitpakt voor verschillende gebruikers en regio’s.

Sectorale adviezen

Daarnaast bepleiten de experts enkele meer sectorale adviezen:

• Versterk regionale samenhang in landbouw, natuur en landschap
• Werk een ecosysteembenadering van natuur uit
• Maak water en bodem weer sturend
• Bied een helder toekomstperspectief voor Nederland als waterland
• Verduidelijk de strategie voor voorzieningen in het landelijk gebied
• Formuleer ruimtelijke spelregels voor energie en klimaat

Zienswijze ontwerp-nota ruimte

• Download de zienswijze op de Ontwerp-Nota Ruimte [pdf]