Impact | De Grounding AI Map

De genomineerden voor de Ben Feringa Impact Award 2026 presenteren zichzelf en hun impactvolle onderzoek of project. De winnaars worden 9 juni bekend gemaakt. Deze week: Matilde Ficozzi en Dario Rodighiero met hun onderzoek naar het visualiseren van data met de Grounding AI Map.

Wie zijn jullie?

Wij zijn Matilde Ficozzi en Dario Rodighiero.

Matilde Ficozzi is onderzoeker op het snijvlak van techno-antropologie, controverse mapping en visuele communicatie. Als promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen en Aalborg Universiteit (Kopenhagen) onderzoekt zij hoe complexe sociale kwesties en publieke controverses via datavisualisaties toegankelijker gemaakt kunnen worden voor een breder publiek.

Dario Rodighiero, universitair docent Science and Technology Studies aan de Rijksuniversiteit Groningen, is ontwerper op het gebied van digitale geesteswetenschappen, informatieontwerp en wetenschapscommunicatie. Zijn werk zet open-access archieven om in visuele vorm, waardoor deze toegankelijk worden voor interpretatie en begrip.

Wij zijn beiden verbonden aan Campus Fryslân.

Kunnen jullie uitleggen wat het onderzoek inhoudt?

De Grounding AI Map is een datavisualisatieproject dat twee miljoen wetenschappelijke artikelen over AI, algoritmes en machine learning omzet in een ervaringsgerichte, toegankelijke vorm voor een breed publiek. De kaart organiseert gepubliceerd onderzoek op basis van hoe nauw verwante onderwerpen met elkaar verbonden zijn, waardoor de daadwerkelijke breedte en diversiteit van AI-onderzoek zichtbaar wordt – van medische beeldvorming tot klimaatmodellering en financiële systemen. Het project wordt aangevuld met een webapplicatie voor smartphones, waarmee bezoekers individuele onderzoekclusters kunnen verkennen, toegankelijke samenvattingen kunnen lezen en kennis kunnen maken met contrastrijke, AI-gegenereerde perspectieven die bedoeld zijn om reflectie te stimuleren in plaats van antwoorden te bieden. Het project is geëxposeerd in het Deens Technisch Museum in Denemarken en tijdens de Europese Nacht van de Onderzoekers in Groningen.

Wat maakt het onderzoek impactvol?

Het publieke debat over AI is luidruchtig, maar vaak eenzijdig: de aandacht gaat vooral uit naar opvallende toepassingen, terwijl de enorme, genuanceerde verscheidenheid aan AI-onderzoek binnen wetenschappelijke disciplines onopgemerkt blijft. De Grounding AI Map pakt deze leemte direct aan. In plaats van nog een meningen toe te voegen aan het debat, biedt het publiek een landschap om zelf te verkennen – gebaseerd op twee miljoen peer-reviewed artikelen die bijna vier decennia aan onderzoek beslaan. Door wetenschappelijke kennis ‘beloopbaar’ en tastbaar te maken, benadert het project bezoekers niet als passieve ontvangers van informatie, maar als actieve deelnemers die zelf betekenis kunnen geven aan de stof. Cruciaal is dat de kaart ook dient als podium voor publieke evenementen, waar wij dialoog faciliteren tussen onderzoekers en geïnteresseerden die verder willen kijken dan wat de mainstream media over AI bieden: gesprekken die geïnformeerd, open en geworteld zijn in wetenschappelijk onderzoek.

Wat was jullie persoonlijke motivatie voor het onderzoek?

Het project begon als intern instrument binnen het Algorithms, Data and Democracy-onderzoeksproject in Denemarken, waar Matilde aan verbonden was. Oorspronkelijk was het bedoeld om onderzoekers te helpen zich te oriënteren in het uitgestrekte landschap van wetenschappelijk werk over AI en algoritmes. In de loop der tijd zagen wij het potentieel voor een breder publiek. Sinds de opkomst van generatieve AI wordt het publiek dagelijks overspoeld met berichtgeving die neigt naar óf onkritisch enthousiasme óf absoluut fatalisme, alsof er één grote AI-controverse is waar iedereen partij voor moet kiezen. Een belangrijke les uit het project is dat we, als we betekenisvol willen discussiëren over wat controversieel is aan AI, eerst moeten vragen: wat bedoelen we eigenlijk als we ‘AI’ zeggen? De kaart is een poging om precies dat te laten zien: dat achter de buzzwords een veelvoud aan specifieke praktijken, problemen en gemeenschappen schuilgaat, en dat het omgaan met die complexiteit eerlijker en nuttiger kan zijn dan het kiezen van een kant.