Q&A met Marijke Folgering, programmamanager digitale autonomie

De RUG werkt aan minder afhankelijkheid van grote commerciële techbedrijven en wil digitale systemen gebruiken die academische vrijheid, onafhankelijkheid en dataveiligheid beschermen.

Marijke Folgering is op 1 augustus gestart als programmamanager en kwartiermaker digitale autonomie. In deze Q&A vertelt ze over haar drijfveren, haar focus sinds de start en de plannen voor de komende tijd.

Wat is je achtergrond en wat drijft je op het gebied van digitale autonomie?

Ik heb een MSc in Informatica en ruime ervaring als IT-consultant en projectmanager. Sinds 2015 werk ik in de Universiteitsbibliotheek. Daar heb ik gewerkt aan inzicht in ons informatielandschap. Ik werkte vanuit architectuur, met aandacht voor governance: het helder beleggen van verantwoordelijkheden en besluitvorming. Architectuur helpt om de samenhang tussen systemen, informatie en processen te zien en om de consequenties van keuzes vooraf te overzien. Dat is belangrijk om onze strategische ambities te kunnen realiseren. 

Wat mij in mijn werk drijft, is om ervoor te zorgen dat informatie goed benut kan worden én dat we zelf regie houden over onze data. Helaas zijn we, deels onbewust, steeds afhankelijker geworden van een aantal leveranciers die niet aan onze voorwaarden voldoen, in het bijzonder Big Tech-bedrijven. Daarom hebben we exit-strategieën nodig en moeten we kijken naar alternatieven en naar afspraken die passen bij onze criteria voor digitale autonomie.

Digitale autonomie zie ik als een fundamentele voorwaarde, net als privacy en security, om de academische vrijheid en integriteit van onderwijs en onderzoek te waarborgen. Daarom wil ik er graag voor zorgen dat we als RUG onze ambities in dit programma kunnen behalen.

Wat heb je sinds je start gedaan?

Ik werk nu aan een nadere uitwerking van de roadmap voor het komende jaar, in de vorm van een programmaplan. Als input daarvoor wil ik zo gauw mogelijk in beeld hebben waar voor de RUG de grootste urgentie zit om andere keuzes te kunnen maken.

We ontwikkelen en testen al langer Nextcloud, dat een alternatief kan bieden voor een groot deel van de huidige Google Suite. Binnen de RUG hebben we hier al zo'n tien jaar ervaring mee, onder de naam Unishare. Dat is belangrijk voorwerk om hierop voort te bouwen. 

We zijn ook bezig met het inrichten van een aanvraagprocedure voor het kick-start fonds, waarmee RUG-medewerkers en studenten hun eerste stappen kunnen zetten, bijvoorbeeld door te experimenteren met open-source tools of andere alternatieven. Daarnaast staat de website inmiddels online, met informatie over het programma en een quick-start-guide voor digitale autonomie waarin betere en al beschikbare alternatieven voor applicaties genoemd staan, die op het werk gebruikt kunnen worden. We vragen ook onze community om hier actief aan bij te dragen.

Ook komt er op 27 oktober een nieuwe Digital Autonomy Fair voor de RUG-community, deze keer op het Zernike; de eerste editie in februari was al een groot succes.

Tenslotte zijn we begonnen om digitale autonomie een plek te geven in ons inkoopproces. Dit begint met het informeren van leveranciers over onze ambities op dit terrein en te vragen hoe zij met hun systeem de publieke waarden die wij nastreven kunnen borgen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik maken van open standaarden en de mogelijkheid om data uit het systeem bij beëindiging van de overeenkomst over te dragen. Een vervolgstap die meer tijd kost, is het opstellen van criteria die we willen stellen,  (zo mogelijk in samenhang met de risico’s). Aangezien deze afgewogen moeten worden tegen andere vereisten, bijvoorbeeld ten aanzien van privacy, security en kwaliteit, is afstemming en besluitvorming hierover complex, maar we zijn eraan begonnen! 

Waar ligt de komende tijd je focus?

We starten nog dit jaar met een assessment op digitale autonomie. Dit betekent dat we voor een aantal systemen van de RUG gaan bekijken welke risico’s we lopen, hoe groot de impact is als er iets mis gaat en wat onze mitigatiecapaciteit is, dat betekent in hoeverre we al in staat zijn om de risico’s en impact te beperken. Op basis van de bevindingen, kunnen we bepalen welke maatregelen nodig zijn en met welke prioriteit. We doen dit in elk geval voor de meest bedrijfskritische systemen van de RUG, zoals AFAS en Brightspace, en kijken daarna of het zinvol is dit voor meer of alle RUG-systemen te doen.

Naast deze risicogebaseerde aanpak willen we doorgaan met community-gerichte activiteiten. We stimuleren faculteiten, diensten, onderzoekers, docenten en ondersteunend personeel om hun eigen expertise, behoeften en prioriteiten in te brengen, zodat we aansluiten bij de dagelijkse praktijk en academische behoeften van de universiteit. Vanuit het programma bieden we ondersteuning door kennisdeling, het leggen van verbindingen en het verkennen en gebruiken van alternatieve oplossingen. 

Hoe werk je samen aan dit onderwerp binnen de RUG? 

Voor dit RUG-brede programma zoek ik samenwerking met alle faculteiten en diensten. De afgelopen tijd heb ik vooral geïnvesteerd in kennismakingen binnen het CIT, als aanvulling op mijn bestaande netwerk binnen de UB.

Nu ben ik actief op zoek naar ‘ingangen’ in de faculteiten om beter in beeld te krijgen welke ontwikkelingen daar al gaande zijn, welke zorgen er leven en wat er nodig is. Ik verwacht in elk geval aansluiting te vinden bij de Privacy & Security-coördinatoren en hoor ook graag van de demand managers wat er speelt. 

Verder hoor ik graag met wie ik nog meer kan gaan optrekken. Suggesties zijn welkom via digitalautonomy rug.nl!