Onderzoek in Transportgeografie
De leerstoel Transportgeografie richt zich op de wereld van transport binnen de fysieke ruimte waarin we leven, oftewel ‘de geografie’. Bereikbaarheid is een belangrijk begrip in de Transportgeografie. Het gaat over hoe makkelijk mensen, goederen of diensten een plek kunnen bereiken. Dit hangt af van de wegen en het openbaar vervoer, het vervoermiddel dat je gebruikt, de reistijd en de kosten. We verplaatsen ons vooral omdat we willen deelnemen aan activiteiten die ruimtelijk verspreid liggen. Bereikbaarheid gaat dus over meer dan de fysieke afstand of ‘nabijheid’ van deze activiteiten. Het gaat om de mogelijkheid om op plekken te komen, met het vervoerssysteem dat er is.
Nederlands beleid richt zich al een tijd lang sterk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen, en dan vooral de files. Tegelijkertijd is er minder aandacht voor gebieden buiten de stad, hoewel daar wel veel mensen wonen. Het onderzoek binnen de leerstoel Transportgeografie richt zich op drie belangrijke onderzoeksopgaven.
1. Stad en ommeland
In de meeste landelijke gebieden kost het meer tijd om ergens te komen, en voor mensen zonder auto is het nog best lastig om belangrijke bestemmingen te bereiken. Dit wordt moeilijker omdat op het platteland steeds meer voorzieningen (zoals winkels, scholen, zorg en openbaar vervoer) verdwijnen.
Binnen de leerstoel doen we onderzoek naar bereikbaarheid en mobiliteit in gebieden buiten de stad, oftewel het ommeland. Stad en ommeland staan niet los van elkaar, maar zijn juist functioneel verbonden. We onderzoeken daarom welke rol steden spelen in het dagelijks mobiele leven van ommelanders.
2. Slimme en innovatieve mobiliteitsoplossingen
De tweede onderzoeksopgave gaat over slimme en nieuwe oplossingen voor vervoer en mobiliteit. Eerst onderzoeken we welke bewoners kwetsbaar zijn en welke problemen zij hebben met bereikbaarheid. Daarna kunnen we gerichter zoeken naar betere vervoersoplossingen die passen bij deze groepen. We kijken ook hoe bewoners de huidige oplossingen ervaren. Wat vinden zij ervan? En welke andere oplossingen zien zij zelf?
Door internet zijn er steeds meer digitale mogelijkheden. Sommige reizen zijn daardoor niet meer nodig. Je kunt bijvoorbeeld een afspraak met de dokter via een tablet doen. Of je kunt boodschappen online bestellen. In landelijke gebieden zien we een nieuwe trend in het openbaar vervoer. Er rijden vaker bussen of treinen, maar ze stoppen op minder haltes. Dit is goedkoper dan een netwerk met veel haltes dicht bij elkaar. Het nadeel is dat mensen verder moeten reizen naar een halte. Wij zijn geïnteresseerd in hoe mensen dit ervaren en wat afwegingen zijn voor het gebruik van de auto, deelvervoer, elektrische fiets of openbaar vervoer.
3. Beleving en percepties van bereikbaarheid
Ons onderzoek laat zien dat mensen bereikbaarheid niet altijd hetzelfde beleven, en dat dit verschilt van de gemeten werkelijkheid. Er zijn persoonlijke verschillen in hoe mensen bereikbaarheid beleven, maar er zijn ook duidelijke verschillen tussen de stad en het platteland. Op het platteland zijn mensen gewend aan grotere afstanden. Maar mensen zonder auto zijn daar extra afhankelijk van mensen in hun omgeving, zoals buren of familie. Het maakt ook uit hoe belangrijk de bestemming is. Dorpshuizen worden bijvoorbeeld belangrijker gevonden op het platteland, en veel voorzieningen hebben een sociale of symbolische betekenis.
Wanneer afstanden in het ommeland toenemen is het de vraag hoe erg dit is. Daarom doen we onderzoek naar de ervaring van bereikbaarheid. Hiermee bedoelen we hoe makkelijk of moeilijk het voelt om activiteiten te bereiken. Het gaat dus om hun persoonlijke ervaring en is daarmee een subjectief begrip. Percepties van bereikbaarheid verschillen onder ouderen, jongeren en mensen met kleine kinderen, maar er zijn ook verschillen tussen regio’s. Denk hierbij aan ruimtelijke en culturele verschillen tussen en ook binnen rurale gebieden. Bovendien spelen andere denkbeelden over leefbaarheid en welzijn waarschijnlijk een rol.
Een van deze onderzoeken binnen deze lijn gaat over het ‘Belang en Beleving van Bereikbaarheid in het Landelijk Gebied’