Tracing the roots of population growth
De snelle West-Afrikaanse bevolkingsgroei verklaard
In West-Afrika waren zowel een afname in sterftecijfers als een toename in geboortecijfers van invloed op de sterke toename in bevolkingsgroei tussen 1940 en 1970. Dat blijkt uit het proefschrift van Dinos Sevdalakis. Hoewel sociaal-economische en wellicht ook culturele aanpassingen hebben geleid tot een kleine toename in geboortecijfers, lijken verbeteringen in gezondheid ten grondslag te liggen aan beide ontwikkelingen van daling in sterfte en toename in geboorten.
West-Afrika kende in de twintigste eeuw een van de snelste bevolkingsgroeien ter wereld, maar de historische oorzaken hiervan zijn nog steeds slecht begrepen. Het promotieonderzoek van Sevdalakis werpt nieuw licht op twee belangrijke factoren – dalende sterftecijfers en stijgende geboortecijfers – in Franstalig West-Afrika tussen 1880 en 1980.
Aan de hand van geboorte- en overlijdensregisters uit het koloniale Senegal maakt Sevdalakis duidelijk dat de kindersterfte in de stad Saint-Louis al rond 1900 begon af te nemen, waardoor dit een van de vroegst geregistreerde dalingen van de sterfte in West-Afrika was. Belangrijk is dat de verbeteringen in de volksgezondheid in de stad bijna vier decennia eerder plaatsvonden dan in plattelandsgebieden. Deze verbeteringen zijn echter niet gelijk verdeeld. Koloniale volksgezondheidsmaatregelen komen onevenredig ten goede aan rijkere en beter opgeleide gezinnen, waardoor armere bevolkingsgroepen achterblijven.
Sevdalakis bewijst in zijn proefschrift ook dat de geboortecijfers in Mali, Burkina Faso en Niger vanaf de jaren 1940 stegen in plaats van daalden. Dit zet vraagtekens bij de gangbare verwachting dat geboortecijfers dalen naarmate sterftecijfers dalen. Een analyse van deze stijging in geboortecijfers suggereert dat verbeterende gezondheidsomstandigheden er juist voor zorgden dat meer vrouwen kinderen konden krijgen door onvruchtbaarheid te verminderen, met name in Mali en Burkina Faso. In Niger lijkt een kortere interval tussen geboorten de belangrijkere factor te zijn geweest.
Al deze bevindingen samen laten zien dat de bevolkingsgroei in West-Afrika werd veroorzaakt door zowel een daling van het sterftecijfer als een stijging van het geboortecijfer. Bovendien blijkt hieruit dat de verbeteringen op gezondheidsgebied onder het koloniale bewind complexe en ongelijke gevolgen hadden.