ENW M1-beurs voor onderzoek naar hersenaanpassing tijdens de menopauze

Dr. Niki Gervais , universitair docent in de gedrags- en cognitieve neurowetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft een ENW M1-beurs van EUR 400.000 toegekend gekregen. De beurs ondersteunt haar onderzoek naar hoe de hersenen reageren op hormonale veranderingen tijdens de menopauze en wat dit betekent voor geheugen en het risico op de ziekte van Alzheimer.

Het project van Gervais, “Ontrafelen waarom anti-oestrogeenbehandelingen het geheugen aantasten en tegelijkertijd het risico op de ziekte van Alzheimer verlagen”, richt zich op een opvallende tegenstelling. Lagere oestrogeenniveaus worden in verband gebracht met geheugenproblemen, bijvoorbeeld bij postmenopauzale vrouwen en borstkankerpatiënten die hormoontherapie krijgen. Tegelijkertijd lijken deze behandelingen het risico op Alzheimer te verlagen.

Hoe de hersenen zich aanpassen

Het project onderzoekt hoe de vrouwelijke hersenen zich aanpassen aan het verlies van eierstokhormonen tijdens de menopauze. Tijdens de vruchtbare jaren zijn de hersenen sterk gevoelig voor deze hormonen, maar wat er gebeurt nadat die afnemen, is nog onduidelijk. Met behulp van knaagdiermodellen voor de menopauze en de ziekte van Alzheimer onderzoekt het team de onderliggende neurobiologische mechanismen. Die aanpak maakt het mogelijk processen te bestuderen die moeilijk bij mensen zijn te onderzoeken.

Aandacht voor vrouwengezondheid

Het onderzoek sluit aan bij de groeiende aandacht voor het feit dat vrouwengezondheid nog altijd ondervertegenwoordigd is in de wetenschap. Binnen het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences (GELIFES) werken meerdere onderzoekers vanuit verschillende invalshoeken aan dit thema.

Wat dit project onderscheidt, is de focus op aanpassing in plaats van alleen achteruitgang. In plaats van uitsluitend negatieve effecten te bestuderen, onderzoekt het hoe de hersenen zich mogelijk aanpassen aan hormonale veranderingen en gezond ouder worden ondersteunen.

De resultaten kunnen relevant zijn voor een groot deel van de bevolking. Bijna 50 procent van de bevolking krijgt ooit met de menopauze te maken, en het onderzoek is daarnaast relevant voor patiënten die hormoongerelateerde behandelingen voor borstkanker ondergaan.

Het vierjarige project wordt uitgevoerd door een promovendus onder begeleiding van Gervais, in samenwerking met onderzoekers van GELIFES (prof. dr. Peter Meerlo), het UMCG (dr. Janine Doorduin) en de Universiteit van Keulen (dr. Thibaut Sesia).

Over de NWO M1-beurs

De beurs maakt deel uit van het NWO Open Competitie-domein Wetenschap-M1-programma, dat innovatieve, hoogwaardige fundamentele onderzoeksprojecten financiert. M1-beurzen stellen onderzoekers in staat nieuwe onderzoekslijnen te ontwikkelen of urgente wetenschappelijke vragen te beantwoorden.

In deze toekenningsronde zijn zestien projecten gehonoreerd, met onderwerpen variërend van duurzame chemie tot wiskundige modellen en ecologisch onderzoek.

Meer informatie

• In Open Competitie ENW-M toewijzingen voor zestien vernieuwende onderzoeksprojecten (NWO)