Staatsrechtconferentie 2026
Grenzen aan het primaat van de politiek
Over de rol die het staatsrecht kan spelen bij het bevorderen van de kwaliteit van de politiek en de bestuurbaarheid van het land
Het primaat van de politiek is een klassiek thema dat onverminderd actueel blijft. In 1999 was het het onderwerp van de staatsrechtconferentie (Open Universiteit), en er is alle reden er in 2026 opnieuw bij stil te staan.
Het vertrouwen van burgers in de politiek is (verder) afgenomen, meerderheden zijn steeds moeilijker te vinden, politici lijken steeds meer de kortetermijn-winst voorop te stellen en moeilijke beslissingen worden keer op keer vooruitgeschoven. Tegelijkertijd neemt de kritiek toe dat de bestuurbaarheid in het gedrang komt, en de politiek niet levert. Niet zelden worden in kabinetsplannen en ander beleid de grenzen van de democratische rechtsstaat opgezocht, en soms overschreden. Het recht lijkt voor sommige politici vooral vaak een hindernis of op zijn best een instrument dat naar believen gebruikt kan worden om politieke doelen te bereiken.
Veel daarvan is op zich niet nieuw, maar de voorgaande ontwikkelingen roepen wel opnieuw de vraag op hoe het staatsrecht zich hiertoe heeft te verhouden. Kan ‘het staatsrecht’ meer doen dan het nu doet om de bestuurbaarheid en stabiliteit van het landsbestuur te vergroten, schendingen van de uitgangspunten van de democratische rechtsstaat tegen te gaan, en de politiek ook inhoudelijk bij te sturen? En zo ja, wie heeft dan welke rol? Hoe zou de politiek zichzelf beter kunnen reguleren en welke rol zou voor de wetgever kunnen zijn weggelegd? Draagt meer rijksregie bij aan een beter presterende overheid of vermindert dat vooral het vertrouwen in de lokale politiek? Welke rol speelt de rechter op dit moment in deze discussie, en welke rol kunnen bijvoorbeeld adviescolleges vervullen? Moeten zij niet meer doen dan tot nu toe gebeurt, en zo ja wat? En wat is de rol van de wetenschap?
Dergelijke vragen staan centraal tijdens de staatsrechtconferentie die op 11 december 2026 in Groningen zal plaatsvinden. De conferentie wordt georganiseerd door de vakgroep Staatsrecht, bestuursrecht en bestuurskunde van de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. Noteer de datum vast in uw agenda en houd deze website in de gaten, voor nadere informatie over het programma en de aanmelding.
Wij hopen u op 11 december 2026 in Groningen te begroeten!