Voorstel voor verplicht registreren van ‘landjepik’ in het Kadaster

Wie door verjaring eigenaar wordt van een stuk grond, hoeft dat nu niet in het Kadaster te laten inschrijven. Daardoor klopt het register niet altijd met de werkelijkheid. Onderzoeker Björn Hoops van de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen en het Kadaster komen met een voorstel om dit probleem op te lossen: maak inschrijving van eigendom door verjaring verplicht.

_{Tekst: Esther van der Meer}

In Nederland gebeurt het veelvuldig, blijkt uit eerder onderzoek van Hoops: mensen die (gemeente)grond gebruiken om hun tuin, de oprit of de woning met wat vierkante meters uit te breiden – bewust of onbewust. Door verjaring wordt deze grond na 20 jaar officieel eigendom. Maar de nieuwe eigendomsverhoudingen zijn nu niet altijd goed terug te vinden in het Kadaster. Dat kan bijvoorbeeld tot problemen leiden bij ruimtelijke ontwikkeling en onzekerheid veroorzaken bij de koop en verkoop van grond.

Hoops: “Voor de samenleving is het belangrijk dat gegevens kloppen. Je moet weten wat je koopt. Vooral voor overheden is het van wezenlijk belang: wanneer ze bijvoorbeeld een nieuwe spoorweg, straat of woonwijk willen plannen, is het niet handig als uiteindelijk een stukje grond blijkt te ontbreken.”

Gegevens verplicht in het Kadaster

In het rapport ‘De verplichte inschrijving van verjaringsverkrijgingen’ stellen Hoops en het Kadaster voor de regels zo te wijzigen dat iemand pas eigenaar wordt als de gegevens goed in het Kadaster staan. De eigendomsovergang is daardoor direct zichtbaar in de openbare registers.

Het voorstel gaat uit van één verjaringstermijn van vijftien jaar. Goede trouw is daarbij niet vereist. Bij onbetwiste verkrijgingen kan het Kadaster de verkrijging rechtstreeks verwerken. Bij een geschil voorziet het voorstel in een laagdrempelige procedure waarin een landmeter en de bewaarder van het Kadaster gezamenlijk een rol hebben.

Buitenlandse voorbeelden

Om tot een goede Nederlandse regeling te komen, vergeleek Hoops regelgeving in Engeland en Wales, Trentino-Alto Adige, Denemarken en New South Wales met elkaar. De buitenlandse voorbeelden laten zien dat een effectieve regeling niet alleen een juridische beoordeling van de zaak vereist, maar ook een nauwkeurige vaststelling van de gewijzigde erfgrens.

In december wordt het voorstel besproken met maatschappelijke spelers. Vervolgens is een wijziging van het burgerlijk wetboek en de kadasterwet nodig om de regels in te laten gaan.