Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Experimenteel bewijs voor grote invloed microscopisch kleine stofdeeltjes in het heelal

11 maart 2013

Een Frans/Nederlands team van astronomen, onder wie dr. Stéphanie Cazaux van het Kapteyn Instituut voor Sterrenkunde in Groningen, heeft met laboratoriumproeven aangetoond dat moleculen op microscopisch kleine stofdeeltjes in de ruimte, direct in de gasfase kunnen overgaan. Dit resultaat kan belangrijke gevolgen hebben voor theorieën over de chemische samenstelling van het heelal en de manier waarop sterren worden gevormd. Het resultaat is online gepubliceerd op Nature Scientific Reports.

Al in de jaren '60 van de vorige eeuw was duidelijk dat in gebieden waar sterren en planeten worden gevormd, stofdeeltjes belangrijk zijn voor de productie van eenvoudige tot zeer complexe moleculen die in het heelal voorkomen. Maar het precieze mechanisme, waardoor moleculen die op het oppervlak van de stofkorreltjes ontstaan onmiddellijk tot gas transformeren en de ruimte ingaan, was onbekend.

Om te onderzoeken hoe de moleculen op stofkorreltjes in de gasfase komen, bestudeerden de astronomen in het lab de vorming van water op silicaten. Deze soort mineralen is gekozen omdat de stofkorreltjes in de ruimte daar goed mee worden nagebootst. Eerst werd moleculair zuurstof op het oppervlak gebracht, dat was afgekoeld tot een zeer lage temperatuur van -263 graden Celsius (10 graden boven het absolute nulpunt). Vervolgens werden waterstofatomen op hetzelfde oppervlak aangebracht Uit metingen met een massaspectrometer bleek dat 90% van de gevormde watermoleculen direct het oppervlak weer verlieten en gas vormden.

Het proces is eerder in astrochemische modellen van stervorming meegenomen, maar met geschatte waarden. De nieuwe, experimenteel bepaalde gegevens zullen daarom gevolgen hebben voor stervormingstheorieën. De chemische samenstelling van een wolk die 'ineenstort' om een ster te vormen, is namelijk bepalend voor de snelheid waarmee de stervorming plaatsvindt, het aantal sterren en hun uiteindelijke massa. 'Onze experimenten laten zien dat de microscopisch kleine stofdeeltjes in het heelal een directe impact hebben op de chemie van astrofysische objecten', zegt Cazaux. 'Dit heeft grote consequenties voor de interpretatie en analyse van veel objecten in het heelal, maar ook voor ons begrip van stervorming.'

De experimenten zijn uitgevoerd op het LERMA-lab van de Universiteit van Cergy-Pontoise in Parijs.

Meer informatie: dr. Stephanie Cazaux, Kapteyn Instituut Groningen, telefoon 050 363 4090, e-mail s.m.cazaux@rug.nl

Referentie: Dulieu, F. et al. How micron-sized dus particles determine the chemistry of our Universe, Sci. Rep. 3, 1338 on www.nature.com

Schematische weergave van chemische desorptie op microscopisch kleine stofkorreltjes in de ruimte
Schematische weergave van chemische desorptie op microscopisch kleine stofkorreltjes in de ruimte
Laatst gewijzigd:04 juli 2014 21:36

Meer nieuws

  • 12 november 2018

    Symposium 'Gaswinning, aardbevingen en wat nu?' op 15 november a.s.

    Het Groninger Universiteitsfonds (GUF) bestaat dit jaar 125 jaar. Tijdens een speciaal symposium met de titel ‘Gaswinning, aardbevingen en wat nu?’ op donderdag 15 november 2018, wordt daarom de 'Ubbo Emmiuspenning voor bijzondere maatschappelijke verdiensten'...

  • 06 november 2018

    Groningen blijft in trek bij Nederlandse en internationale studenten

    De Rijksuniversiteit Groningen telt per 1 november 2018 31.115 studenten met een ‘actieve eerste inschrijving’ voor een bachelor of masteropleiding. Dit is een stijging van 4,6% ten opzichte van 2017.Het totale aantal studenten dat ingeschreven is aan...

  • 16 oktober 2018

    Digital Society Conferentie Nederlandse universiteiten

    De digitale informatietechnologie dringt steeds dieper door in onze samenleving. Daarom organiseren de veertien Nederlandse universiteiten, verenigd in de VSNU, op dinsdag 27 november de internationale Digital Society Conference in de Rijtuigenloods...