Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsNieuws en agendaNieuwsberichten

Experimenteel bewijs voor grote invloed microscopisch kleine stofdeeltjes in het heelal

11 maart 2013

Een Frans/Nederlands team van astronomen, onder wie dr. Stéphanie Cazaux van het Kapteyn Instituut voor Sterrenkunde in Groningen, heeft met laboratoriumproeven aangetoond dat moleculen op microscopisch kleine stofdeeltjes in de ruimte, direct in de gasfase kunnen overgaan. Dit resultaat kan belangrijke gevolgen hebben voor theorieën over de chemische samenstelling van het heelal en de manier waarop sterren worden gevormd. Het resultaat is online gepubliceerd op Nature Scientific Reports.

Al in de jaren '60 van de vorige eeuw was duidelijk dat in gebieden waar sterren en planeten worden gevormd, stofdeeltjes belangrijk zijn voor de productie van eenvoudige tot zeer complexe moleculen die in het heelal voorkomen. Maar het precieze mechanisme, waardoor moleculen die op het oppervlak van de stofkorreltjes ontstaan onmiddellijk tot gas transformeren en de ruimte ingaan, was onbekend.

Om te onderzoeken hoe de moleculen op stofkorreltjes in de gasfase komen, bestudeerden de astronomen in het lab de vorming van water op silicaten. Deze soort mineralen is gekozen omdat de stofkorreltjes in de ruimte daar goed mee worden nagebootst. Eerst werd moleculair zuurstof op het oppervlak gebracht, dat was afgekoeld tot een zeer lage temperatuur van -263 graden Celsius (10 graden boven het absolute nulpunt). Vervolgens werden waterstofatomen op hetzelfde oppervlak aangebracht Uit metingen met een massaspectrometer bleek dat 90% van de gevormde watermoleculen direct het oppervlak weer verlieten en gas vormden.

Het proces is eerder in astrochemische modellen van stervorming meegenomen, maar met geschatte waarden. De nieuwe, experimenteel bepaalde gegevens zullen daarom gevolgen hebben voor stervormingstheorieën. De chemische samenstelling van een wolk die 'ineenstort' om een ster te vormen, is namelijk bepalend voor de snelheid waarmee de stervorming plaatsvindt, het aantal sterren en hun uiteindelijke massa. 'Onze experimenten laten zien dat de microscopisch kleine stofdeeltjes in het heelal een directe impact hebben op de chemie van astrofysische objecten', zegt Cazaux. 'Dit heeft grote consequenties voor de interpretatie en analyse van veel objecten in het heelal, maar ook voor ons begrip van stervorming.'

De experimenten zijn uitgevoerd op het LERMA-lab van de Universiteit van Cergy-Pontoise in Parijs.

Meer informatie: dr. Stephanie Cazaux, Kapteyn Instituut Groningen, telefoon 050 363 4090, e-mail s.m.cazaux@rug.nl

Referentie: Dulieu, F. et al. How micron-sized dus particles determine the chemistry of our Universe, Sci. Rep. 3, 1338 on www.nature.com

Schematische weergave van chemische desorptie op microscopisch kleine stofkorreltjes in de ruimte
Schematische weergave van chemische desorptie op microscopisch kleine stofkorreltjes in de ruimte
Laatst gewijzigd:04 juli 2014 21:36

Meer nieuws

  • 21 februari 2018

    Provincie en RUG maken werk van duurzame landbouw

    De Provincie Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) slaan de handen ineen om de landbouwsector verder te verduurzamen. Hiertoe wordt een Bijzondere Leerstoel Natuurinclusieve Landbouw opgericht aan de RUG. De Provincie​draagt via haar Programma...

  • 19 februari 2018

    Prinses Beatrix en Prinses Mabel bij uitreiking 4e Prins Friso Ingenieursprijs in Groningen

    Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI) reikt op 21 maart 2018 voor de vierde keer de Prins Friso Ingenieursprijs uit aan de Ingenieur van het Jaar. Ook dit jaar zijn Prinses Beatrix en Prinses Mabel hierbij aanwezig. ​De Rijksuniversiteit Groningen,...

  • 15 februari 2018

    Populaire wetenschapsblogger deelt spintronicafilm

    Een filmpje over het onderzoek van RUG-natuurkundige Bart van Wees is opgepikt door de populaire wetenschapsblogger Hashem Al-Ghaili. Via zijn Facebook site is de film in een paar dagen tijd meer dan 260.000 keer bekeken en ruim 2.100 keer gedeeld....