Barcelona Declaration on Open Research Information
Het implementatieplan voor open onderzoeksinformatie van de Rijksuniversiteit Groningen
De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) zet zich in voor de bevordering van open science en verantwoorde onderzoeksbeoordeling. In april 2024 heeft de universiteit de Barcelona Declaration on Open Research Information ondertekend. Daarmee sloot zij zich aan bij wat inmiddels is uitgegroeid tot een internationale coalitie van meer dan 120 universiteiten, onderzoeksfinanciers en onderzoeksorganisaties die werken aan een transparanter, interoperabel en door de gemeenschap beheerd ecosysteem voor onderzoeksinformatie.
Een brede coalitie van belanghebbenden binnen de RUG, gecoördineerd door het Open Science Programme (OSP) en met betrokkenheid van de Universiteitsbibliotheek, Research Intelligence Services (RISe), University Services, FAIR Research Information Dashboard (FRIDa), onderzoekers en professionals in de onderzoeksondersteuning, heeft concrete stappen ondernomen en gezamenlijk een uitgebreid implementatieplan ontwikkeld, dat hieronder wordt uiteengezet.
De Barcelona Declaration roept op tot een transitie van gesloten en commerciёle onderzoeksinformatiesystemen naar open onderzoeksinformatie die vrij toegankelijk, reproduceerbaar en transparant is. Dit omvat metadata over publicaties, onderzoekers, affiliaties, subsidies en andere wetenschappelijke activiteiten die de basis vormen voor onderzoeksbeoordeling, vindbaarheid en strategische besluitvorming.
Waarom open onderzoeksinformatie belangrijk is
Waarom open onderzoeksinformatie belangrijk is
Onderzoeksinformatie vormt de motor achter veel systemen die in de academische wereld worden gebruikt, waaronder bibliografische databases, citatie-indexen, universitaire ranglijsten en tools voor onderzoeksanalyse. Veel van deze informatie blijft echter opgesloten in commerciёle infrastructuren die door een klein aantal marktaanbieders worden beheerd.
Dit brengt verschillende uitdagingen met zich mee:
-
Beperkte transparantie over hoe indicatoren en ranglijsten worden gegenereerd
-
Beperkte reproduceerbaarheid van analyses en evaluaties
-
Verminderde institutionele autonomie over onderzoeksinformatie
-
Belemmeringen voor rechtvaardige en verantwoorde onderzoeksbeoordeling
De Barcelona Declaration pleit voor een verschuiving naar open, FAIR en door de gemeenschap beheerde infrastructuren voor onderzoeksinformatie die transparantie, verantwoording en inclusieve besluitvorming ondersteunen.
De aanpak van de Rijksuniversiteit Groningen
De aanpak van de Rijksuniversiteit Groningen
De implementatie van de Verklaring van Barcelona door de RUG is nauw verbonden met verschillende universitaire initiatieven, waaronder:
Onze aanpak benadrukt niet alleen openheid van data, maar ook openheid in bestuur, samenwerking en methodologie. In plaats van bestaande commerciёle systemen simpelweg na te bouwen in open format, streven wij ernaar om samen met onderzoekers, onderzoeksmanagers en ondersteunende professionals nieuwe vormen van research intelligence en evaluatie te ontwikkelen.
Toezegging 1: Openheid wordt de standaard voor de onderzoeksinformatie die we gebruiken en produceren
Toezegging 1: Openheid wordt de standaard voor de onderzoeksinformatie die we gebruiken en produceren
De RUG onderzoekt actief open alternatieven voor commerciёle onderzoeksinformatiesystemen zoals Scopus, SciVal, Web of Science en InCites.
Via RISe en het FRIDa-initiatief evalueert de universiteit open infrastructuren, waaronder OpenAlex en Crossref, ter ondersteuning van verantwoorde en transparante workflows voor onderzoeksbeoordeling.
Recente stappen zijn onder meer:
-
Het beëindigen van de InCites-licentie van de universiteit
-
Het beëindigen van de Altmetric Explorer-licentie
-
Het beëindigen van de Web of Science-licentie per 1 januari 2027
-
Het continu evalueren van het gebruik van SciVal en Scopus
-
Het aangaan van een ondersteunend lidmaatschap (support membership) van OpenAlex
-
De ontwikkeling van het FRIDa-datawarehouse voor onderzoeksinformatie
-
De integratie van FAIR-principes in de institutionele praktijken rondom onderzoeksinformatie
De universiteit ondersteunt ook open metadata via de institutionele repository en via de activiteiten van de University of Groningen Press.
Toezegging 2: We werken waar mogelijk met diensten en systemen die open onderzoeksinformatie ondersteunen en mogelijk maken
Toezegging 2: We werken waar mogelijk met diensten en systemen die open onderzoeksinformatie ondersteunen en mogelijk maken
De RUG ondersteunt het gebruik van open persistent identifiers en interoperabele metadatastandaarden, waaronder:
-
ORCID
-
DOI
-
ROR-identifiers
-
Crossref-metadatadiensten
Binnen de nationale onderhandelingen over Read & Publish-overeenkomsten pleit de universiteit voor de openheid van publicatiemetadata en verbeterde interoperabiliteit tussen wetenschappelijke communicatiesystemen.
Tegelijkertijd verkent de universiteit toekomstige wegen naar een grotere onafhankelijkheid van commerciёle Current Research Information Systems (CRIS) door de ontwikkeling van open en interoperabele infrastructuren.
Toezegging 3: We ondersteunen de duurzaamheid van infrastructuren voor open onderzoeksinformatie
Toezegging 3: We ondersteunen de duurzaamheid van infrastructuren voor open onderzoeksinformatie
De Universiteitsbibliotheek ondersteunt en draagt actief bij aan een reeks open wetenschappelijke infrastructuren en gemeenschapsinitiatieven, waaronder:
-
Crossref
-
OpenAIRE
-
ORCID
-
euroCRIS
-
ROR
-
Unpaywall
-
arXiv
De universiteit neemt ook deel aan nationale en internationale samenwerkingsverbanden die gericht zijn op het versterken van open metadata-ecosystemen, data-interoperabiliteit en duurzame bestuursmodellen voor wetenschappelijke infrastructuren.
Toezegging 4: We ondersteunen collectieve actie om de transitie naar openheid van onderzoeksinformatie te versnellen
Toezegging 4: We ondersteunen collectieve actie om de transitie naar openheid van onderzoeksinformatie te versnellen
De RUG speelt een actieve rol in nationale en internationale samenwerkingsverbanden die open onderzoeksinformatie bevorderen.
De RUG neemt deel aan initiatieven en netwerken, waaronder:
-
SURF Open Research Information Programme
-
Research Intelligence Network Netherlands (RINN)
-
ORI-PID to Portal Project
-
ENLIGHT
-
The Guild
-
Coimbra Group
Onze universiteit geeft tevens mede leiding aan het netwerk van Dutch Signatories of the Barcelona Declaration en draagt bij aan internationale werkgroepen die gezamenlijke routekaarten ontwikkelen voor open onderzoeksinformatie.
Vooruitblik
Vooruitblik
De RUG beschouwt de transitie naar open onderzoeksinformatie als een essentieel onderdeel van open science, digitale autonomie en verantwoorde onderzoeksbeoordeling.
Het implementatieplan is opgezet als een levend document en zal zich blijven ontwikkelen in dialoog met onderzoekers, ondersteunend personeel, beleidsexperts en internationale partners. De voortgang zal periodiek worden geëvalueerd naarmate de universiteit blijft werken aan een transparanter, rechtvaardiger en duurzamer ecosysteem voor onderzoeksinformatie.
Download het plan
Onze toezeggingen worden nader toegelicht in het Barcelona Declaration on Open Research Information Implementation Plan.
Contact
Heeft u een vraag of wilt u ons feedback geven? Neem dan contact op met Ana Ranitovic, Chief of Open Science.