PERESTROIKA IM/POSSIBLE
Waarom hervormingen bij autoritaire regimes vastlopen
Waarom slagen autoritaire regimes er vaak niet in om noodzakelijke economische hervormingen door te voeren, zelfs wanneer hun leiders de problemen erkennen en verandering willen? Volgens Tim van der Maarel ligt de oorzaak niet vooral in incompetentie of ideologie, maar in de politieke logica van autoritaire systemen zelf.
In zijn proefschrift laat van der Maarel zien dat in autoritaire regimes politieke macht en economische belangen doorgaans nauw met elkaar verweven zijn. De groepen waarop leiders steunen voor hun politieke overleven profiteren in de regel van economische inefficiënties zoals subsidies, monopolies, privileges en informele netwerken. Vergaande economische hervormingen kunnen economische problemen verminderen, maar bedreigen daarmee ook gevestigde belangen en de politieke machtsbasis van het regime.
Hervormingen worden daarom vaak slechts gedeeltelijk uitgevoerd. Juist deze gedeeltelijke hervormingen creëren nieuwe groepen die voordeel halen uit de nieuwe, gedeeltelijk veranderde situatie en belang krijgen bij het tegenhouden van verdere veranderingen. Wanneer economische problemen terugkeren, ontstaat opnieuw druk om te hervormen. Met iedere hervormingsronde begrijpen leiders beter wat er misgaat, maar hebben zij juist minder politieke ruimte om daar iets aan te doen.
Van der Maarel ontwikkelt een nieuw theoretisch raamwerk om deze dynamiek te verklaren en past dit toe op drie hervormingsperiodes in de Sovjet-Unie onder Chroesjtsjov, Brezjnev en Gorbatsjov. Zijn proefschrift biedt daarmee nieuwe inzichten in waarom economische hervormingen in autoritaire systemen vaak vastlopen.