Wie goed doet voor het klimaat, voelt zich soms ook beter

Wie iets goeds doet voor het milieu, kan zich daar ook beter door voelen. Fietsen, energie besparen of minder vlees eten kan mensen een gevoel van betekenis, voldoening en verbondenheid geven.

Milieuvriendelijk gedrag en mentaal welzijn kunnen elkaar zo versterken, schrijven onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen in een nieuw theoretisch kader. Het verband tussen milieuvriendelijk gedrag en geestelijk welzijn kan in beide richtingen werken, en verschillende psychologische processen kunnen helpen verklaren of die verbanden negatief of positief zijn. 

De onderzoekers brengen acht mogelijke routes in kaart waarlangs milieuvriendelijk gedrag en mentaal welzijn elkaar kunnen beïnvloeden. Hun uitgangspunt is dat die wisselwerking zich in de loop van de tijd kan ontwikkelen: duurzaam gedrag kan het welzijn versterken, waarna een beter gevoel mensen weer kan stimuleren om duurzaam te handelen.

Zo kan fietsen bijvoorbeeld bijdragen aan een positief gevoel, terwijl dat positieve gevoel vervolgens kan motiveren om vaker de fiets te pakken. Ook een duurzame leefstijl kan mensen een gevoel van betekenis geven, zeker wanneer hun gedrag aansluit bij hun persoonlijke waarden en betrokkenheid bij de natuur. Dat goede gevoel stimuleert hen om meer duurzaam te handelen.

De onderzoekers spreken in dit geval van een ‘virtueuze cirkel’: milieuvriendelijk gedrag en welzijn versterken elkaar. Tegelijkertijd benadrukken ze dat er meer onderzoek nodig is om deze verbanden te toetsen. Veel eerder onderzoek was gebaseerd op verbanden tussen variabelen, terwijl longitudinaal en experimenteel onderzoek nodig is om beter vast te stellen hoe de wisselwerking zich in de tijd ontwikkelt. 

De relaties tussen duurzaam gedrag en mentaal welzijn kunnen echter ook negatief zijn. Mensen die bijvoorbeeld een intercontinentale vlucht nemen, kunnen zich beter voelen doordat ze hun familie en verwanten op grote afstand kunnen ontmoeten, en om dit positieve gevoel te behouden, zullen ze dergelijke vluchten blijven nemen.

Volgens de onderzoekers biedt het inzicht in de relatie tussen duurzaam gedrag en mentaal welzijn. Positieve feedback, sociale steun en omstandigheden waarin duurzaam gedrag gemakkelijk en betekenisvol wordt, kunnen daarbij helpen.