Terugblik: Cross-border Health Meet-up 2026 – Preventie zonder grenzen

De ‘Cross-border Health Meet-up: Prevention without Borders’ op 9 oktober in Oldenburg bood de gelegenheid om in dialoog te gaan over preventie ‘zonder grenzen’ - zowel letterlijk als figuurlijk - door middel van gezamenlijk onderzoek, projecten en samenwerking.

Onderzoekers, beleidsmakers en zorgprofessionals kwamen bijeen om ideeën uit te wisselen, perspectieven te delen en van elkaars werk te leren. Samen onderzochten zij hoe grensoverschrijdende samenwerking kan bijdragen aan sterkere preventie-inspanningen.

In deze terugblik kijken we samen met het bestuur van het CBI naar het evenement. Wat waren hun belangrijkste conclusies en wat gaan ze hiermee verder doen?

‘De Cross-border Health Meet-up in Oldenburg bood een mooie gelegenheid om onderzoekers, zorgprofessionals en beleidsmakers van beide zijden van de Nederlands-Duitse grens met elkaar in contact te brengen. Het was bemoedigend om te zien hoe groot de belangstelling was voor samenwerking en hoeveel mogelijkheden daartoe er gedurende de dag naar voren kwamen.

Een van de belangrijkste boodschappen die ik meenam uit de keynote-lezingen van prof. dr. Gabriele Bolte (Universiteit van Bremen) en prof. dr. Oscar H. Franco (Universiteit Utrecht, UMC Utrecht) was dat preventie niet alleen door de gezondheidszorg kan worden aangepakt. Het verbeteren van de volksgezondheid vereist een breder perspectief, waarbij verschillende sectoren en belanghebbenden worden betrokken en aandacht wordt besteed aan sociale en omgevingsfactoren.’

Prof. dr. Stefan Pichler was moderator van de parallelsessie: Inspelen op regionale behoeften door middel van een dynamisch preventieprogramma voor geestelijke gezondheid: de implementatie en voortdurende aanpassing van Mentaal Gezond Groningen

‘Dr. Frederike Jörg (UMCG) en dr. Nessa Millet (UMCG) presenteerden het werk van Mentaal Gezond Groningen en benadrukten daarbij het belang van een regionale en op samenwerking gerichte aanpak bij het bevorderen van geestelijke gezondheid en het voorkomen van psychische problemen. Een belangrijk aspect van het initiatief is de focus op preventie en het creëren van een omgeving die het psychisch welzijn ondersteunt, in plaats van zich uitsluitend te concentreren op de behandeling van psychische problemen zodra deze zich voordoen.

Uit de presentatie bleek hoe het samenbrengen van zorgverleners, gemeenten, onderzoekers en andere lokale organisaties kan bijdragen aan de ontwikkeling van een beter gecoördineerde aanpak van geestelijke gezondheid. Wat ik bijzonder interessant vond, was de nadruk op het opbouwen van een regionaal netwerk en het verbinden van bestaande initiatieven, in plaats van het ontwikkelen van oplossingen in isolatie.

‘Wat mij opviel tijdens de gesprekken die ik de hele dag door voerde, maar ook tijdens de presentaties – met name tijdens de parallelle sessies in de middag – was de breedte van het behandelde preventiespectrum, dat reikte van risicobeperking en ziektepreventie tot preventie gericht op het behouden of verbeteren van het functioneren bij gezondheidsproblemen, waaronder zowel acute als chronische aandoeningen. Afhankelijk van hun achtergrond en professionele focus toonden de deelnemers bijzondere belangstelling voor één of twee specifieke vormen van preventie, of juist een meer algemene interesse in een overkoepelende preventieaanpak.’

Prof. dr. Kathrin Boerner was moderator van de parallelsessie: Revalidatie en tertiaire preventie bij totale heup- en knieprothesen: grensoverschrijdende perspectieven

‘Tijdens deze sessie presenteerden dr. Gesine Seeber (CvO/UMO) en prof. dr. Martin Stevens (UMCG) hun langlopende grensoverschrijdende onderzoek naar revalidatie na heup- en knievervanging in Duitsland en Nederland. De nadruk lag op de verschillen tussen de twee gezondheidszorgstelsels en op de vraag welke patiëntengroepen het meest baat hebben bij welke aanpak. Hun bevindingen wijzen erop dat de revalidatie aan beide kanten van de grens beter moet worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënten.

Voor mij is dit onderzoek een uitstekend voorbeeld van succesvolle grensoverschrijdende samenwerking dat als rolmodel zou kunnen dienen. Ik vond het ook intrigerend dat inzichten uit twee zeer verschillende gezondheidszorgstelsels niettemin wijzen op vergelijkbare behoeften aan dienstinnovatie, met name op het gebied van revalidatie, wat onderstreept hoeveel we gemeen hebben ondanks onze verschillen.’

'Het was levendig, interactief en veel gelegenheid tot netwerken! Interessante keynotes die het belang van preventie in brede zin benadrukten (dus niet alleen bij individuen leggen, maar op alle niveaus van het socio-ecologisch systeem).'

Prof. dr. Mariët Hagedoorn was moderator van de parallelsessie: Van de spoedeisende hulp naar het dagelijks leven: een nieuwe kijk op secundaire valpreventie in Noordwest-Duitsland

‘Tijdens deze parallelsessie richtten dr. Tim Stuckenschneider en Laura Himmelmann (UOL) zich op onderzoek naar het verbeteren van valpreventie en zorg voor ouderen in Noordwest-Duitsland na een valgerelateerd bezoek aan de spoedeisende hulp. Met naar schatting 172 miljoen valincidenten wereldwijd en ongeveer 35–40% van de 65-plussers die jaarlijks een val meemaken, benadrukte de sessie het belang van vroege risico-identificatie, op maat gemaakte nazorg en preventie door middel van lichaamsbeweging.

Via de onderzoeksprojecten SeFallED en iSeFallED onderzoekt het team de langetermijngevolgen van valincidenten voor ouderen en ontwikkelt het op maat gemaakte interventies om verdere valincidenten te voorkomen en functionele zelfstandigheid te behouden. Deze sessie bood waardevolle inzichten in de Noordwest-Duitse aanpak, waardoor de Nederlandse kant kon leren van lopend onderzoek en mogelijkheden voor grensoverschrijdende samenwerking kon verkennen.’

‘Tijdens de ‘Cross-border Health Meet-up’ in Oldenburg kwamen de verschillende invalshoeken op het brede thema preventie in onze grensregio naar voren. Enerzijds werd duidelijk dat uitgebreide interdisciplinaire samenwerking op verschillende niveaus noodzakelijk is om met preventieve maatregelen een blijvend effect te bereiken. Anderzijds – en dat vond ik bijzonder bemoedigend – zijn er duidelijk talrijke toegewijde mensen in de gezondheidszorg, in de wetenschap en bij vele andere organisaties die bereid zijn deze belangrijke bijdrage te leveren.’

Prof. dr. Lars Schwettmann was moderator van de parallelsessie: Chronische pijn en sociale achterstand: grensoverschrijdende preventie vanuit de gemeenschap, gepresenteerd door dr. Remko Soer (UMCG) en Stefanie Beinert (UOL)

‘Chronische pijn vormt een grote uitdaging voor de gezondheid en de samenleving in de Duits-Nederlandse Ems-Dollart-regio, waar sociaaleconomische factoren en fysiek zware beroepen leiden tot aanzienlijke ongelijkheden op gezondheidsgebied. Het xPEDition Pain-initiatief pakt deze problemen aan door middel van preventie, voorlichting, geoptimaliseerde zorgtrajecten, onderzoek en grensoverschrijdende samenwerking. De campagne combineert digitale en offline kanalen en werkt samen met scholen, sportverenigingen, zorgprofessionals en influencers om het bewustzijn te vergroten en effectief zelfmanagement te bevorderen.

Door toegankelijke, cultureel aangepaste communicatie te bieden en lokale gemeenschappen actief te betrekken, versterkt het project kwetsbare groepen, versterkt het professionele netwerken en evalueert het welke interventies leiden tot duurzame verbeteringen in de zorg.’

Het evenement wordt mogelijk gemaakt door het Health4DE-NL-project, dat wordt gefinancierd door het Interreg IV-programma Duitsland–Nederland, de Europese Unie, het Niedersächsisches Ministerium für Bundes- und Europaangelegenheiten en de provincies Groningen en Fryslân, en beschikt over een totaalbudget van 3,2 miljoen euro.