This article is published in English and Dutch. You will find the Dutch version below. / Dit artikel is zowel in het Engels als in het Nederlands gepubliceerd. De Nederlandse versie vind je hieronder.

In 2023, we at the University of Groningen Library (UB) made a conscious decision: we stopped using X and now use Mastodon as our primary social network. We have also recently swapped our YouTube channel for PeerTube. Both platforms are part of the Fediverse: an ecosystem of decentralised, non-commercial social networks, free from the controlling algorithms of big tech companies such as Meta (Facebook and Instagram) and Google (YouTube). 

But whilst we have chosen a clear direction for the academic community with Mastodon, we are still active on Instagram for students. And that creates tension. As the UB, we are committed to open science and digital autonomy. Shouldn’t we then consistently apply these principles across all our communications? Moreover: what about our educational role and our responsibility for students’ well-being? 

Educational responsibility: critical thinking starts with ourselves

Information literacy is an essential academic skill. As a university library, it is our task to help students develop an active, critical approach: conducting targeted searches, assessing sources for reliability, and processing information effectively.

Instagram filters what users see based on engagement, not on reliability: viral posts, sensationalist or emotional content gain greater visibility, even if they are misleading or inaccurate. That is exactly the opposite of what we teach students. Are we undermining our own message when we post on Instagram? 

Student wellbeing: more than just a pleasant study environment

Student mental health is higher on our university’s agenda than ever before. As the university library, we also contribute in this area by providing accessible study spaces, a quiet and safe working environment, and facilities that support students in their studies. But how does that relate to our presence on a platform that is actually criticised for its impact on that very same well-being, and which a US jury ruled in March 2026 had been deliberately designed to be addictive?

Reach versus dependency

Students are on Instagram now, but for how much longer? Platform churn among young people is high and unpredictable. And even if they stay: one change in the algorithm and our content disappears. By playing this game, we legitimise systems that undermine our values. The real question isn’t where students are now, but how we can engage with them in a way that is sustainable and autonomous.

When we stopped using X, it was because we didn’t have a good answer to the simple question: why are we still here? That same question now arises regarding Instagram. The honest answer is that we are still looking for alternatives that work, ways to communicate with students without relying on commercial platforms, and exploring an approach that does justice to both our values and our responsibility as a university library. 

We want to turn this dilemma into a joint exploration, with input from students, colleagues in education and research, and anyone who feels involved in this issue. What do they expect from us? What role should a (university) library play in this matter? We invite you to join the discussion! Leave a comment below or email us at communicatie-bibliotheek rug.nl.

Hoort een universiteitsbibliotheek (nog wel) op Instagram? 

In 2023 hebben we als Universiteitsbibliotheek (UB) Groningen een bewuste keuze gemaakt: we zijn gestopt met X en gebruiken Mastodon als ons primaire sociale netwerk. Onlangs hebben we ook ons videokanaal op YouTube ingeruild voor PeerTube. Beide platforms maken deel uit van de Fediverse: een ecosysteem van gedecentraliseerde, niet-commerciële sociale netwerken, zonder de sturende algoritmes van grote techbedrijven zoals Meta (Facebook en Instagram) en Google (YouTube). 

Maar waar we voor de academische gemeenschap met Mastodon een duidelijke koers hebben gekozen, zijn we voor studenten nog actief op Instagram. En dat schuurt. Als UB maken we ons hard voor open science en digitale autonomie. Zouden we deze principes dan niet consequent moeten doorvoeren in al onze communicatie? Bovendien: hoe zit het met onze educatieve rol en onze verantwoordelijkheid voor het welzijn van studenten? 

Educatieve verantwoordelijkheid: kritisch denken begint bij onszelf

Informatievaardigheid is een essentiële academische skill. Als UB is het onze taak om studenten te helpen een actieve, kritische houding te ontwikkelen: gericht zoeken, bronnen beoordelen op betrouwbaarheid en informatie op de juiste manier verwerken.

Instagram filtert wat gebruikers zien op basis van engagement, niet op basis van betrouwbaarheid: virale posts, sensatie of emotionele content krijgen meer zichtbaarheid, zelfs als ze misleidend of onjuist zijn. Dat is precies het tegenovergestelde van wat we studenten leren. Ondermijnen we onze eigen boodschap als we op Instagram posten? 

Studentenwelzijn: meer dan een prettige studieomgeving

De mentale gezondheid van studenten staat binnen onze universiteit hoger op de agenda dan ooit. Als UB dragen wij hier ook aan bij met toegankelijke studieplekken, een rustige en veilige werkomgeving en faciliteiten die studenten ondersteunen in hun studie. Maar hoe verhoudt zich dat tot onze aanwezigheid op een platform dat juist bekritiseerd wordt vanwege de impact op datzelfde welzijn en waarvan een jury in de VS in maart 2026 oordeelde dat het expres verslavend is gemaakt?

Bereikbaarheid versus afhankelijkheid

Studenten zijn nu op Instagram, maar hoe lang nog? Platform churn onder jongeren is groot en onvoorspelbaar. En zelfs als ze blijven: een wijziging in het algoritme en onze content verdwijnt. Door mee te doen in dit spel, legitimeren we systemen die onze waarden ondermijnen. De echte vraag is niet waar studenten nu zijn, maar hoe we hen bereiken op een manier die duurzaam en onafhankelijk is.

Toen we destijds stopten met X, was dat omdat we geen goed antwoord hadden op de simpele vraag: waarom zitten we hier nog? Diezelfde vraag dringt zich nu op over Instagram. Het eerlijke antwoord is dat we nog zoekende zijn: naar alternatieven die werken, naar manieren om met studenten te communiceren zonder afhankelijk te zijn van commerciële platforms, en naar een aanpak die recht doet aan zowel onze waarden als onze verantwoordelijkheid als UB. 

We willen van dit dilemma een gezamenlijke verkenning maken, met de input van studenten zelf, collega’s uit het onderwijs en onderzoek en iedereen die zich betrokken voelt bij deze vraag. Wat verwachten zij van ons? Welke rol moet een (universiteits)bibliotheek spelen in dit vraagstuk? We nodigen je uit om mee te denken! Laat hieronder een reactie achter of mail ons: communicatie-bibliotheek rug.nl.