'Ontwikkeling van brede welvaart krijgt geen aandacht in troonrede en miljoenennota'

In de plannen van het kabinet is nauwelijks aandacht voor de ontwikkeling van brede welvaart, vindt RUG-hoogleraar Population Health Management Erik Buskens. Volgens Buskens leiden de plannen zelfs tot een toename van de ongelijkheid in Nederland. ‘Kwetsbare groepen worden hierdoor geraakt.’

Buskens volgde de troonrede en de presentatie van de miljoenennota, maar hoorde daarin niets over sociale zekerheid, zorg, betaalbare woningen en onderwijs. ‘Maar om een succesvolle economie te hebben is juist een gezonde, goed opgeleide samenleving belangrijk.’

‘Ik hoorde veel over de grote thema’s die liberaal Nederland belangrijk vindt, zoals investeren in een innovatief klimaat, waarin bedrijven ruimte krijgen om te investeren. Een deel van de bedrijven zal daardoor gestimuleerd worden, maar een ander deel van de samenleving dat al in de verdrukking zit, daar is niet veel aandacht aan besteed.’

'Onvoldoende aandacht voor sociale zekerheid'

De beperkte focus op sociale zekerheid kan de kiezers ook in de handen drijven van populistische partijen, is de overtuiging van Buskens. ‘De gewone Nederlander profiteert niet van deze plannen, er is sprake van een welvaartsgat. Een groot deel van het bezit en de welvaart is geconcentreerd rond een klein deel van de bevolking en de regering wil ondernemers zoveel mogelijk de vrijheid geven. Dat biedt een voedingsbodem voor een opkomst van het populisme zoals in Duitsland is gebeurd. Want er is onvoldoende aandacht voor sociale zekerheid en betaalbare woningen.’

De koopkracht neemt weliswaar wat toe, maar dat merk je vooral bovenaan - Erik Buskens

De hoogleraar mist vooral de samenhang tussen economie, gezondheid en sociale cohesie. Hij pleit daarom ook voor andere economische keuzes om de brede welvaart toe te laten nemen. ‘De koopkracht neemt weliswaar wat toe, maar dat merk je vooral bovenaan. Je moet ervoor zorgen dat ook het mkb mee kan in het kielzog. Dat betekent ook dat je niet direct kijkt naar de goedkoopste aanbieder, maar omdat het de hele gemeenschap gaat voeden, neemt de druk op de samenleving en ongelijkheid af en creëer je bredere welvaart.’

Regionale economie stimuleren

De regionale economie moet volgens Buskens meer gestimuleerd worden, zodat ook economisch achtergestelde regio’s gaan profiteren. ‘Je kan grote investeringen doen via regionale inkoopkanalen, maak er een regionale economie van en betrek de dorpen erbij. Je hebt dan een ander businessmodel met misschien iets minder winst, maar een samenleving die je op handen draagt.’

Oost-Groningen en het bevingsgebied zijn voorbeelden van regio’s waar de bevolking door het kabinetsbeleid niet zal profiteren van een toename van de welvaart, ziet Buskens. ‘Neem de toegenomen zorgkosten. De bevolking in Oost-Groningen is relatief ongezond en de zorgtoegankelijkheid is een probleem dat steeds prangender wordt. Het eigen risico gaat verder omhoog, daar ligt het gezonde deel van de samenleving niet wakker van, maar wel de mensen die het nodig hebben en voor wie een verhoging van vijftig euro een behoorlijk bedrag is.’

De welvaart van kwetsbare groepen staat niet op de agenda en dat is een gevaar voor de samenleving - Erik Buskens

Sociale en economische ontwikkeling koppelen

Buskens noemt Nij Begun en de sociale agenda als voorbeelden van projecten die de sociaaleconomische ontwikkeling in de regio moeten stimuleren. ‘Maar het economisch beleid van het kabinet is hier niet op gericht. De kunst is om het sociale en het economische aan elkaar te koppelen. Zorg dat nieuwe bedrijvigheid samengaat met bedrijvigheid die er al was en die stimuleert. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van waterstof: zorg dan dat een deel van de winst terug gaat komen in Noordoost-Nederland. Want wie gaan daar dan het meest van profiteren? Zijn dat expats of ‘echte’ Groningers?’

Hij verwijt het kabinet wensdenken. ‘De gedachte is dat als het economisch goed gaat, dat dan vanzelf naar beneden sijpelt, maar dat is slechts ten dele waar. De welvaart van kwetsbare groepen staat niet op de agenda en dat is een gevaar voor de samenleving. Het drijft mensen uit elkaar.’

Test: Marc Bos, RTV Noord