Open access-boeken

Het landschap van open access-boeken is zeer divers met verschillende actoren, variërend van commerciële uitgevers tot universitaire uitgevers en non-profit initiatieven. Ook de bedrijfsmodellen lopen sterk uiteen. Terwijl de meeste uitgevers kosten in rekening brengen voor de verwerking van boeken (BPC's), experimenteren andere uitgevers met verschillende financieringsmodellen, zoals freemium-modellen of subsidiemodellen voor bibliotheekpartnerschappen. De Universiteitsbibliotheek Groningen ondersteunt met trots enkele van deze innovatieve initiatieven , zoals Open Book Publishers, Punctum Books en Sandstone Press.
Wil je meer leren over het publiceren van open access-boeken? Gebruik dan de OA Books Toolkit.
Financiering
BPC-tarieven variëren aanzienlijk, van 5.000 tot 10.000 euro+. In een recente studie in opdracht van het Nationaal Platform Open Science wordt de gemiddelde BPC voor monografieën geschat op 8.000 euro. Wij raden aan om bij je uitgever te informeren naar de tarieven van BPC's.
Net als bij artikelen komen open access-fees voor boeken in aanmerking voor terugbetaling uit onderzoeksbeurzen en dienen deze gebudgetteerd te worden bij het indienen van financieringsaanvragen.
De RUG heeft een open access book fund. Aan de RUG en UMCG verbonden auteurs kunnen financiering aanvragen om hun open access monografie of edited volume te publiceren. De maximale vergoeding is 5.000 euro per publicatie.
Word je gefinancierd door NWO?
Begunstigden van NWO-subsidies kunnen tot € 10.000,- aanvragen ter ondersteuning van de uitgave van open access wetenschappelijke monografieën, geredigeerde delen en boekhoofdstukken.
Je rechten als auteur & uitgeverscontracten
Uitgeverscontracten: wat zijn je rechten als auteur?
Volgens de auteurswet komt bij een werk dat gemaakt is door een maker in dienstverband, het auteursrecht in de regel toe aan de werkgever. Dat zou betekenen dat de Rijksuniversiteit Groningen als auteursrechthebbende kan worden aangemerkt. Bij de RUG is het echter beleid om wetenschappelijke werken en boeken daarvan uit te zonderen. Daardoor ben jij als auteur van een wetenschappelijk werk, of dit nu een boek of een artikel is, meestal de eerste auteursrechthebbende van het werk. Wanneer meerdere personen een oorspronkelijke bijdrage hebben geleverd aan het werk, delen zij het auteursrecht. Dit auteursrecht geeft de auteur onder meer het exclusieve recht om, onder andere, kopieën van het werk te maken, het te verkopen of te verspreiden en aanpassingen te maken, zoals vertalingen. Wanneer je gebruik maakt van materiaal van derden, zoals afbeeldingen, foto’s, grafieken, tabellen en lange citaten, dan dien je als auteur zelf zorg te dragen voor juiste bronvermeldingen en naamsvermeldingen én voor de benodigde toestemmingen voor het hergebruik.
Je werk publiceren
Wanneer een uitgever je boek accepteert voor publicatie zal gevraagd worden een overeenkomst te ondertekenen. In deze overeenkomst wordt vastgelegd wie het auteursrecht bezit, welke rechten de auteur en de uitgever hebben (bijvoorbeeld met betrekking tot hergebruik of vertalingen), afspraken over eventuele royalties en de wijze van citatie.
Dergelijke overeenkomsten worden bijvoorbeeld aangeduid als Copyright Transfer Agreement, Author Agreement of License to Publish.
Boekcontracten
Boekcontracten verschillen per uitgever en kunnen complex zijn. Wanneer je een contract ondertekent om je werk te publiceren, is het belangrijk te controleren of je eigen rechten voldoende zijn gewaarborgd en of het contract rekening houdt met eventuele verplichtingen tegenover je werkgever en/of de financier van je onderzoek.
In veel gevallen houdt een overeenkomst in dat een deel van het auteursrecht of bepaalde exploitatierechten aan de uitgever worden overgedragen. Dit kan gevolgen hebben voor de manier waarop je je eigen werk later kunt gebruiken. Het is daarom raadzaam om vooraf na te denken over mogelijk toekomstig gebruik van je werk, bijvoorbeeld in je onderwijs, in toekomstige publicaties of bij het maken van een vertaling.
Uitgevers vragen vaak om (alle) exploitatierechten over te dragen. Dat hoeft echter niet. In veel gevallen is het mogelijk om de overeenkomst aan te passen aan de wensen van de auteur(s).
Open access-boeken publiceren bij de University of Groningen Press

De University of Groningen Press (UGP) is een open access-uitgeverij voor academische auteurs en redacteuren gevestigd aan de RUG.
UGP geeft boeken, series en wetenschappelijke tijdschriften uit, combineert traditionele bibliotheeksexpertise met technologische ondersteuning op maat voor redacteuren en auteurs en geeft advies over de nieuwste publicatietrends. Als je wilt publiceren met UGP, neem dan contact op via: ugp rug.nl.
