De Vondel-collectie

De Vondelcollectie van de UB Groningen telt honderden boeken met het werk van Joost van den Vondel (1587-1679). Deze collectie is in drie fases tot stand gekomen. In de gedrukte UB-catalogi van 1669 en 1722 komen nog geen Vondeledities voor, maar in de catalogus van 1841 staan 23 titels vermeld. In de 19e en 20e eeuw groeide dit aantal tot ongeveer 100 titels uit de periode tot 1800. Hieronder bevond zich een aantal pamfletten en opmerkelijk veel eerste edities, bijvoorbeeld De Gulden Winckel der konstlievende Nederlander (Amsterdam 1613), in 1919 geschonken door mr. W. Bakker G.Gz., en Vorsteliicke warande der dieren (Amsterdam 1617).

In 2001 schonk dr. Johan Gerritsen (1920-2013), toen emeritus hoogleraar Engelse taalkunde en Engelse letterkunde der Middeleeuwen aan de Rijksuniversiteit Groningen en bibliograaf, zijn collectie historische Vondeledities aan de UB. Dat betrof ca. 220 verschillende edities uit de zeventiende en vroeg-achttiende eeuw, in totaal 440 exemplaren gebonden in 95 banden (dus vele convoluten). Hoe deze verzameling tot stand kwam, beschrijft Gerritsen onder het kopje 'Geschiedenis' in het sectie-menu hiernaast.

In 2025 schonken de erfgenamen van Bob de Graaf Bierbrauwer (1927-2011) diens omvangrijke Vondelcollectie aan de UB Groningen. Al op 17-jarige leeftijd begon Bob met het verzamelen van Vondel als de in zijn ogen voornaamste vertegenwoordiger (naast P.C. Hooft) van de Nederlandse letterkunde in de 17e eeuw, die uitblonk in literaire veelzijdigheid (epos, toneel, emblemata, liederen) en kon wedijveren met de Grieks-Romeinse auteurs die Bob als gymnasiast zo bewonderde. Ook wekte Vondel zijn interesse vanwege diens betrokkenheid bij de politieke en godsdienstige ontwikkelingen van die tijd, toen de hervormde staatskerk verdeeld raakte in remonstranten en contraremonstranten. Dit veroorzaakte een felle strijd, die ook werd uitgevochten middels de publicatie van vele pamfletten; ook deze ging De Graaf Bierbrauwer verzamelen. Voor zijn Vondelcollectie streefde hij aanvankelijk naar compleetheid, maar dat bleek een utopie—iets wat hem al snel duidelijk werd, toen hij in 1947 zijn intrede deed in het boekenantiquariaat. In 1959 begon hij samen met zijn vrouw Maria Emilie Luiks een eigen bedrijf, De Graaf Antiquarian Booksellers and Publishers, dat zich specialiseerde in klassieken, humanisme en Renaissance, bibliografie en typografie. Al snel stond dit antiquariaat wereldwijd bekend als specialist op het gebied van het humanisme en als uitgever van wetenschappelijke series zoals de Bibliotheca Bibliographica Neerlandica, een reeks monografieën over bibliografische onderwerpen. Deze carrière in het historische-boekenvak stelde Bob de Graaf Bierbrauwer ook in staat om zijn eigen Vondelcollectie te laten uitgroeien tot een verzameling met vele bijzondere exemplaren. Ze zijn nu allemaal beschikbaar ter inzage in de UB Groningen.

Alle Vondel-edities in de UB zijn te vinden in SmartCat. Aan de catalogisering van de schenking van De Graaf Bierbrauwer wordt nog gewerkt; de betreffende titels zijn (binnenkort) vindbaar door te zoeken op Vondel + De Graaf Bierbrauwer. Afzonderlijk titels van Vondel zijn te vinden in de titellijsten in het sectiemenu hiernaast; in deze lijsten zijn de titels genormaliseerd en geordend op alfabet en genre, volgens Schuytvlot: doorklikken leidt naar de betreffende titels in ons bezit.

Bibliografie

• J.H.W. Unger, Bibliographie van Vondels werken (Amsterdam 1888)
• A.C. Schuytvlot, Catalogus van werken van en over Vondel: gedrukt vóór 1801 en aanwezig in de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam (Nieuwkoop 1987)