Skip to ContentSkip to Navigation
Maatschappij/bedrijvenCentrum voor Informatie TechnologieResearch and Innovation SupportDienstenGeodienst
Header image Geodienst Blog

Fact-check: De waarheid achter de populaire OV-Fiets

Datum:11 juli 2017
Auteur:Luuk van der Meer
OV-Fietsen in aktie
OV-Fietsen in aktie

De OV-fiets is niet aan te slepen. Zo opende het Algemeen Dagblad op 16 juni haar krant. De OV-fiets is razend populair, voegde RTL Nieuws daar aan toe. Uitspraken die gebaseerd waren op een onderzoek waarin de Geodienst de data-analyse verzorgde.

Het begon allemaal in de herfst van 2016 met een artikel op de website van OV Magazine. “Wie een OV-fiets wil, vangt vaak bot”, luidde de titel. De vlugge koppensneller kreeg hierdoor allicht de indruk dat er dus onderzoek was gedaan naar de beschikbaarheid van de OV-fiets, maar niets bleek minder waar. Het artikel was juist bedoeld om iets zodanigs op touw te zetten. Reizigersorganisatie Rover kreeg veel klachten binnen over tekorten, terwijl de Nederlandse Spoorwegen op hun beurt volhielden zich hier niet in te herkennen. “Probleem is dat het nu niet inzichtelijk is hoe groot en waar de tekorten zijn, en of het alleen maar pieken zijn of dat het structureel is”, zo citeerde men Tim Boric van Rover.

Hoog tijd om de handen uit de mouwen te steken. De Geodienst had eerder via een API de beschikbaarheidsdata van de OV-fiets weergegeven in een live-viewer en daarmee al enige bekendheid vergaard in het OV-wereldje. Vincent Wever, destijds freelance journalist en inmiddels hoofdredacteur van OV Magazine, klopte dan ook bij ons aan met de vraag of wij niet meer konden doen met die data. Zoals onze naam al doet vermoeden, levert de Geodienst diensten en mag het dan ook als vanzelfsprekendheid worden beschouwd dat wij hem van dienst konden zijn. Zelf zocht ik op dat moment, net na het behalen van mijn bachelor in Technische Planologie, naar een stageopdracht waarin ik een ruimtelijk statistische data-analyse kon doen met R-software. De combinatie was snel gemaakt.

Hoewel ik al ervaring had met R, moest ik mijzelf in korte tijd nog veel handigheden aanleren. Ook waren de data niet altijd even bruikbaar, kwamen er nieuwe vragen bij en vond er tegelijkertijd een reorganisatie binnen OV Magazine plaats. Samengevat: de aanloopfase duurde lang. Toen de eerste resultaten eenmaal op papier kwamen, ging het echter snel.

Grappig was in die fase de verschillende kijk die wij en de OV-specialisten op de cijfers hadden. Gemiddeld gesproken komt het in 6,2% van de gevallen voor dat er geen fietsen beschikbaar zijn. Op de locaties met een maximaal aanbod van meer dan tien fietsen, komt het in gemiddeld 13,6% van de gevallen voor dat het aantal beschikbare fietsen onder de vijf zakt. Er zijn enkele stations waar de situatie heel ernstig is, maar op een groot deel vallen de tekorten wel mee. Althans, dat was mijn eerste interpretatie. De OV-specialisten keken daar echter anders tegen aan. De NS heeft als doel om te zorgen voor een betrouwbaar aanbod in transport van deur tot deur, dus inclusief de OV-fiets. Het maximale percentage treinen dat volgens het NS beleid mag uitvallen, is een kleine 2%. Met dat in het achterhoofd, staat de eerder genoemde 6,2% ineens in een ander daglicht.

Dat hadden ook de media door. Niet lang na het afronden van het onderzoek en het online zetten van de door ons gemaakte WebApp, rinkelde de telefoon in het Geodienstkantoor vaker dan normaal. Het Algemeen Dagblad en alle daartoe behorende regionale kranten – waaronder ook het Dagblad van het Noorden – besteedden uitgebreid aandacht aan het onderzoek, en vermeldde de Geodienst ook met naam en toenaam in het artikel. Ook RTL Nieuws wijdde er die dag een item aan – al was dat helaas zonder brondvermelding. Later hoorden wij dat alle aandacht voor lichte paniek had gezorgd op het hoofdbureau van de spoorwegen, die klaarblijkelijk nogal in hun maag zitten met de kwestie. Het laatste woord lijkt er nog niet over te zijn gesproken. Zeker niet nu de media de druk blijven opvoeren.

De OV-fiets is inderdaad razend populair. Is het niet onder de reizigers, dan wel onder de media.

De door de Geodienst gemaakte WebApp, met daarin onder meer kaarten en een tool waarin je per locatie, dag en tijdstip de kans kunt uitrekenen dat je bot vangt als je OV-fiets wilt huren, is hier te vinden: http://server1.geodienst.xyz/ovfiets/

Voor aanvullende vragen kun je contact opnemen met onze projectmanager Govert via g.schoof@rug.nl