Skip to ContentSkip to Navigation
founded in 1614  -  top 100 university

Kenniscentrum Landschap

Fundamenteel onderzoek: Onderzoeksthema's

Verdieping van wetenschappelijke kennis

Een van de vier hoofddoelen van het Kenniscentrum Landschap van de RUG is de uitbouw en verdieping van de wetenschappelijke kennis over de opbouw, ontstaansgeschiedenis en actuele betekenis van de Nederlandse en Europese cultuurlandschappen. Dit fundamenteel-wetenschappelijke onderzoek wordt uitgevoerd binnen (meerjarige) onderzoeksprojecten van universitaire medewerkers, promovendi en postdocs van de leerstoelgroep Landschapsgeschiedenis. Organisatorisch wordt dit onderzoek ondergebracht in het Instituut voor Cultuurwetenschappelijk Onderzoek Groningen (ICOG).

Onderzoeksthema’s

In thematisch opzicht richt het fundamenteel-wetenschappelijke onderzoek van het Kenniscentrum Landschap zich op de volgende vier thema's:

Geschiedenis en actualiteit van de cultuurlandschappen in Noord-Nederland en het internationale Waddengebied

Hoewel de drie noordelijke provincies van Nederland en die van de aangrenzende delen van Noord-Duitsland en Denemarken een breed scala aan zeer oude en goed bewaard gebleven cultuurlandschappen bevatten, van aantoonbaar groot internationaal belang, bestaan nog tal van grote kennislacunes op het terrein van de opbouw, ontstaansgeschiedenis en actuele problematiek van deze landschappen, onder meer op het terrein van de terpen-en wierdenlandschappen, de middeleeuwse agrarische veenontginningslandschappen, de historische bedijking en dijkbouw, de historische ijking van modellen op het terrein van klimaatverandering/bodemdaling/extreme gebeurtenissen en over de cultuurlandschapsontwikkeling op de Waddeneilanden. De RUG wil op dit terrein nauw samenwerken met de Waddenacademie en gerenommeerde kennisinstellingen als de Fryske Akademy, het Institut für Historische Küstenforschung in Wilhelmshaven, de Christian Albrechtsuniversität in Kiel, de Geological Survey of the Netherlands in Utrecht en Wageningen Universiteit en Research Centrum. Om het onderzoek goed aan te laten sluiten bij actuele ruimtelijke vraagstukken uit de praktijk, is het ook belangrijk om over dergelijk onderzoek ook een open dialoog met overheden en maatschappelijke organisaties te voeren.

Cultuurlandschapsontwikkeling in de Pleistocene zandgebieden van Noord-West Europa

Voortbouwend op interdisciplinair landschapshistorisch onderzoek dat de afgelopen twee decennia elders in Nederland, Vlaanderen. Duitsland en Denemarken is verricht naar de langetermijn-ontwikkeling van de zandlandschappen in Drenthe, Oost-Nederland, Brabantse Kempen en Vlaanderen, zal de RUG zich in de komende jaren in haar onderzoek richten op het dichten van belangrijke regionale kennislacunes op dit terrein, onder meer Twente, Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en Het Gooi. Een tweede kennisdoel is de internationale vergelijking van de middeleeuwse en vroegmoderne landschapsontwikkeling in de Vlaamse, Nederlandse, Noord-Duitse en Deense zandgebieden en de ontwikkeling van een interregionaal verklaringsmodel voor de regionale diversificatie van de Noordwest-Europese zandlandschappen. Het Noordwest-Europese onderzoeksnetwerk CORN (Comparative Rural History of the North Sea Area) vormt hiervoor een uitstekende uitvalsbasis.

Europese cultuurlandschappen

Hoewel in tal van Europese landen in het verleden studie is verricht naar de opbouw en ontstaansgeschiedenis van de nationale cultuurlandschappen, ontbreekt tot op heden een overkoepelend overzicht van de Europese cultuurlandschappen (Europese landschappenkaart, digitale culturele atlas, handboek). Bovendien ontbreekt een goed instrument om de landschappelijke veranderingen in het Europese landschap op betrouwbare en uniforme wijze te meten (Europees landschapsmonitoring systeem). Het Kenniscentrum Landschap van de RUG participeert in Europese landschapsnetwerken als PECSRL, ELAN en ARKUM en richt zich de komende jaren samen met haar internationale partners op de ontwikkeling van nieuwe Europese onderzoekprojecten op bovengenoemde thema’s.

Historische ecologie als kennisfundament voor de integratie van natuurbeheer en erfgoedzorg

In zowel het natuurbeheer als in de erfgoedzorg is de afgelopen decennia voortdurend discussie geweest over de balans tussen meer klassieke vormen van natuur- en landschapsbeheer en de ontwikkeling van grootschalige procesnatuur (natuurontwikkeling). Lange tijd stonden beide op gespannen voet met elkaar. De laatste jaren is in de beleids- en beheerspraktijk echter een duidelijke toenadering te zien tussen natuurbeheer en erfgoedzorg en een betere afstemming en lokalisering van de verschillende inrichtings- en beheersmaatregelen. Tot op heden ontbreekt echter een solide historisch-ecologisch kennisfundament onder deze nieuwe aanpak, met name ten aanzien van het functioneren van vroegere natuurlijke en halfnatuurlijke systemen, met de nadruk op de wisselwerking tussen natuur en mens. In samenwerking met ecologen, en in nauwe relatie met natuurbeheers- en erfgoedorganisaties, wil het Kenniscentrum Landschap nieuw historisch-ecologisch onderzoek op deze terreinen initiëren en realiseren.

Contactpersoon

prof.dr.ir. Theo Spek

Laatst gewijzigd:06 november 2013 17:04