Skip to ContentSkip to Navigation
Over onsActueelNieuwsberichten

IJsberen gaan eieren eten door verdwijnen zee-ijs

24 maart 2015
IJsbeer eet eieren in een broedkolonie van brandganzen op Spitsbergen. De ganzen staan ontredderd bij hun lege nest. (foto Jouke Prop)

Door de veranderende ijsomstandigheden in het Noordpoolgebied passen ijsberen hun consumptiepatroon aan. Een toenemend aantal ijsberen verliest in de zomer contact met het zee-ijs en richt zich op eieren van vogels. Dat hebben biologen van de Rijksuniversiteit Groningen samen met buitenlandse collega’s ontdekt.

Het zee-ijs in het Noordpoolgebied verdwijnt in rap tempo. Dit heeft grote gevolgen voor de dieren die er van afhankelijk zijn. De ijsbeer is hiervan een uitgesproken voorbeeld: die heeft zee-ijs nodig om prooien te vangen. De ijsbeer volgt in de zomer het zich terugtrekkende zee-ijs, op zoek naar prooien. Maar is dat nog steeds mogelijk?

Energierijke eieren als voedselbron

Biologen van de Rijksuniversiteit Groningen hebben met buitenlandse collega’s opvallende verschuivingen ontdekt in de verspreiding van de ijsbeer, die samenhangen met de veranderende ijsomstandigheden. Sinds het begin van deze eeuw blijkt een toenemend aantal ijsberen in de zomer contact met het zee-ijs te verliezen. Deze dieren blijven steken op land.
IJsberen zijn afhankelijk van zee-ijs om hun prooien te vangen. Op land vormen eieren van vogels die in kolonies broeden, zoals ganzen en eenden, een alternatieve voedselbron, althans voor de beperkte periode van de broedtijd. De nesten zijn voor een beer relatief gemakkelijk te vinden en de eieren bevatten veel energie.

Jaarlijkse terugkeer

Het RUG-onderzoek op Spitsbergen laat zien dat zodra ijsberen een vogelkolonie hebben ontdekt, de beren het volgende jaar terugkeren. Dat gebeurt elk jaar een paar dagen vroeger, en daarmee zijn de ijsberen in staat een steeds groter deel van de eieren te pakken. Voor de vogels heeft de komst van ijsberen tot gevolg dat steeds minder jongen uit het ei kruipen. Verder onderzoek moet uitwijzen of de vogelpopulaties opgewassen zijn tegen dit verlies, en of ijsberen ook op langere termijn kunnen profiteren van vogeleieren als voedselbron.

Spitsbergen én Groenland

Het internationale onderzoek van de biologen laat zien dat bovengenoemde ontwikkeling opmerkelijk synchroon verloopt langs de westkust van Spitsbergen en aan de oostkust van Groenland. Dit wijst erop dat grootschalige processen zoals een opwarmend klimaat hierbij een rol spelen.

Meer informatie

Laatst gewijzigd:26 maart 2015 11:22

Meer nieuws

  • 18 oktober 2017

    Proces in Parkinson-eiwit wellicht toekomstige therapeutische piste

    Een internationale groep onderzoekers, geleid door Wim Versées van de Vrije Universiteit Brussel en in nauwe samenwerking met Arjan Kortholt van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft een essentieel mechanisme in het ‘Parkinson-eiwit’ LRRK2 ontrafeld...

  • 18 oktober 2017

    De universiteit die zichzelf opnieuw uitvond

    Prof. Klaas van Berkel presenteert op 27 oktober het tweede deel van de Universiteit van het Noorden, een driedelige geschiedenis van vier eeuwen Rijksuniversiteit Groningen. Centraal in het tweede deel (1876-1945) staat de transformatie van de universiteit...

  • 17 oktober 2017

    iGEM-team tegen melkverspilling: fermentatiebacterie als virusverklikker?

    Met behulp van bacteriën kan melk fermenteren en ontstaat er bijvoorbeeld kaas of yoghurt. Helaas zijn deze bacteriën erg gevoelig voor virale infecties, waardoor het fermentatieproces kan mislukken. Gevolg is dat er jaarlijks grote hoeveelheden melk...