Hersenen en taal

Hoe de mens precies in staat is om taal te begrijpen, is niet zo duidelijk. Generaties filosofen, psychologen en taalkundigen braken zich daarover al het hoofd. Door nieuwe beeldvormende technieken kunnen we wel steeds beter in kaart brengen welke delen van de hersenen betrokken zijn bij het begrijpen van gesproken en geschreven taal. Maar denk je nou in taal of denk je in plaatjes?

Duik eens in de geschiedenis van dit onderzoek en ontdek hoe we zijn gekomen tot onze huidige inzichten. Waarom waren gewonden uit de Eerste Wereldoorlog zo belangrijk voor de wetenschappelijke inzichten? En waarom proberen wetenschappers in tests soms de hersenen te misleiden? Interessant voor een profielwerkstuk in een aantal vakken: filosofie, Nederlands, geschiedenis, biologie, vreemde talen, techniek... Misschien wel een idee om een onderzoeksgroepje te beginnen om dit onderwerp van verschillende kanten te bekijken.... vraag je docent naar de mogelijkheden op jouw school!

Hieronder vind je alvast een drietal invalshoeken om het onderwerp Hersenen en Taal te benaderen. Als je vragen hebt, kan je altijd mailen naar alfasteunpunt@rug.nl

Woorden of plaatjes?

Hoe denk jij eigenlijk? In woorden of in beelden? Dit kan namelijk per persoon verschillen. Mensen die in beelden denken komen soms in de problemen omdat ze een bepaald beeld moeilijk om kunnen zetten in woorden. Een beelddenker ziet bij het woord stoel bijvoorbeeld de stoel in gedachten voor zich. Of de stoel nu achterstevoren of op zijn kop staat: het blijft een stoel. Als zo iemand letters en klanken moet leren, geeft dit problemen. Ga maar na: een b is andersom opeens een d, en op zijn kop zelfs een p, maar voor een beelddenker blijft het een b.

Dit suggereert een verband tussen beelddenken en dyslexie. Is dat ook echt zo?

Lijkt dit je een leuk onderwerp voor een profielwerkstuk, klik dan hier.

Denkt een Spanjaard anders dan een Duitser?

Je manier van denken kan dus je taal beïnvloeden, maar heeft de taal die je spreekt ook invloed op hoe je denkt? Volgens de onderzoekers Edward Sapir en Benjamin Whorf wel. En soms lijkt hun beroemde ‘Sapir-Whorf’-hypothese bewezen: laat bijvoorbeeld een klein sleuteltje zien aan een Duitser en een Spanjaard. Het Duitse woord voor sleutel is mannelijk (der Schlüssel) en het Spaanse vrouwelijk (la llave). Het blijkt dan dat de Duitsers bij het zien van het sleuteltje aan mannelijk aandoende woorden als hard, gekarteld, zwaar, en metalig denken. Maar Spanjaarden kiezen meer voor ‘vrouwelijke’ woorden: schattig, toverachtig, complex en glimmend. Denken Duitsers dus anders dan Spanjaarden?

Meer weten over taal en denken? Klik hier.

Waar zit de talenknobbel?

Op het plaatje hieronder kun je zien waar men vroeger dacht dat de talenknobbel zat (nummertje 35: language). De mensen dachten toen dat je aan de knobbels op de schedel kon voelen welke eigenschappen iemand heeft. Had je bijvoorbeeld een knobbel op je voorhoofd, dan had je vast een goed geheugen. Hier komt ook de uitdrukking 'talenknobbel' vandaan. Tegenwoordig weten we dat het heel wat ingewikkelder zit. Door de moderne techniek kunnen taalonderzoekers steeds beter zien waar de taalgebieden in de hersenen zitten en wanneer deze actief zijn. Onderzoekers kijken dan naar de hersenen van een proefpersoon die met taal bezig is en komen zo veel te weten. Maar bestaat er echt zoiets als een talenknobbel? Zit taal bij iedereen op dezelfde plek? Wat kun je allemaal van de hersenen zien met de verschillende apparatuur? En wat moeten de proefpersonen eigenlijk doen om hun taalgebied te activeren?

Vind je de verschillende taalgebieden in de hersenen een interessant onderwerp voor jouw profielwerkstuk? Klik dan hier.

Vragen?

Lijkt het je interessant om je profielwerkstuk over taal en hersenen te schrijven en heb je na het lezen van de informatie op deze website nog vragen, stuur dan een mailtje naar alfasteunpunt@rug.nl