Javascript must be enabled for the correct page display

Godsdienst

Verschillende scholen in Nederland

De school.
De school.

Misschien zit je zelf nu vlak voor de keuze voor een universiteit of een andere vervolgopleiding en vind je dat hartstikke moeilijk. Moeilijker waarschijnlijk dan de keuze voor je middelbare en basisschool! Maar ook hier hebben jij of je ouders vast een bewuste keuze gemaakt, want er is in Nederland nogal wat te kiezen. Over de verschillende scholen en de discussies die daarmee samenhangen, kun jij een leuk profielwerkstuk maken voor vakken als maatschappijleer, geschiedenis en godsdienst. Hier geven wij je een aantal ideeën over hoe je zelf een onderzoekje kunt opzetten naar welke verschillende scholen er allemaal zijn, wat de verschillen dan precies zijn en hoe je erachter kunt komen wat je er zelf van vindt!

Openbare en bijzondere scholen

Eén van de grootste onderscheiden in de scholen van Nederland is dat tussen openbaar en bijzonder. Er zijn heel veel openbare scholen, waarbij de school geen specifieke levensbeschouwing heeft. Iedereen wordt er toegelaten en de overheid heeft er toezicht op. Ongeveer 60% van alle scholen noemen we bijzondere scholen. Deze vallen weer uiteen in de confessionele bijzondere scholen (gebaseerd op religieuze overtuigingen, zoals christelijke en islamitische scholen) en algemene bijzondere scholen (hoe gek het ook klinkt). Zij zijn gebaseerd op bepaalde onderwijskundige principes. De bekendste voorbeelden zijn Montessori, Jenaplan en de Vrije School. Er zijn ook combinaties, waarbij een school bijvoorbeeld christelijk én Montessori tegelijk is, of openbare scholen die het Jenaplan gebruiken.

Wie zal dat betalen?
Wie zal dat betalen?

Discussiepunt 1: Heeft een christelijke school recht op net zoveel geld als een andere school?

In Nederland krijgen alle scholen, zowel openbare als publieke, evenveel geld van de overheid. Dit is bijna een eeuw geleden zwaar bevochten in de Schoolstrijd. In veel andere landen betaalt de overheid echter alleen maar mee aan openbare scholen. Dit omdat die overheden vinden dat zaken als sport, hobby's en ook religie buiten schooluren moeten plaatsvinden. De discussie over openbaar en publiek onderwijs gaat dan ook meestal over de vraag: wie zal dat betalen?  

Discussiepunt 2: Hoe ver mag een school gaan?

Een openbare school is van de overheid, maar op een bijzondere school heeft de overheid alleen maar toezicht. Deze scholen moeten voldoen aan bepaalde 'deugdelijkheidseisen', die lang niet altijd even duidelijk zijn. En zo kan het voorkomen dat op sommige scholen homosexualiteit wordt veroordeeld of de evolutie-theorie wordt ontkend. Sommige mensen hebben daar grote problemen mee: hoever mogen scholen gaan in hun eigen interpretatie van het onderwijs? En wat mag wel en wat niet volgens de wet?

Discussiepunt 3: Vrijheid om te kiezen: wat is dat?

Vrijheid is een sleutelwoord in deze discussie. Het probleem daarbij is dat de één daaronder iets heel anders verstaat dan de ander. Een liberaal gaat uit van de vrijheid van het individu. Liberale partijen als VVD en D'66 zijn voor openbaar onderwijs omdat ze vinden dat een kind kennis moet kunnen maken met alle levensbeschouwingen, zodat hij of zij daaruit degene kan kiezen die het beste bij hen past. Een partij als het CDA gaat er juist van uit dat een kind dat een bepaald geloof heeft, vrij moet zijn om onderwijs te volgen in overeenstemming met dit geloof. Ze hebben dus nogal een andere uitleg van wat vrijheid is!

over integratie
over integratie

Discussiepunt 4: Gaat bijzonder onderwijs integratie tegen?

De meeste mensen zijn het erover eens dat in Nederland, als multiculturele samenleving, integratie belangrijk is. We moeten samenleven en daarom elkaar leren kennen. Is het daarom wel zo'n goed idee om kinderen op scholen van elkaar te scheiden? Leren ze elkaar niet veel beter begrijpen als ze naast elkaar in de klas zitten?

Discussiepunt 5: Islamitische scholen: brandhaarden van terrorisme?

Er komen steeds meer islamitische scholen bij in Nederland. Logisch, want het aantal islamitische kinderen in Nederland neemt toe. Sommige mensen beschuldigen deze scholen ervan dat ze broeinesten zijn van terrorisme. Dit punt hangt samen met de integratie: hoe kan een islamitisch kind dat misschien al moeite heeft met de Nederlandse taal, integreren in Nederland als al zijn vriendjes en vriendinnetjes ook een andere achtergrond dan de Nederlandse hebben? Wanneer moet hij dan in aanraking komen met de Nederlandse normen en waarden waar Balkenende het altijd over heeft? Maar het kan natuurlijk niet zo zijn dat een islamtisch kind geen recht heeft op 'eigen' onderwijs, en een christelijk kind wel! Dus hoe los je dit op?

Algemeen bijzonder onderwijs

De bovenstaande discussiepunten gaan vooral op voor het confessionele bijzonder onderwijs. Maar de algemene bijzondere scholen bestaan natuurlijk ook niet zonder discussie. Ze zijn ontstaan omdat een aantal mensen vond dat elk kind op zijn eigen manier leert. Voor sommigen is dat traditioneel, andere kinderen zijn er echter beter bij gebaat als er ook ruimte is voor creativiteit, bijvoorbeeld, of als er meer wordt uitgegaan van eigen verantwoordelijkheid van het kind. Anderen vinden dat kinderen daardoor veel te weinig leren. De laatste tijd staat de methode 'Iederwijs' erg in de belangstelling, terwijl de Montessorischool al breed geraccepteerd is.

'Zusje' over Iederwijs
'Zusje' over Iederwijs

Jouw profielwerkstuk

In deze discussies worden heel veel verschillende argumenten gebruikt en het is interessant om deze eens helder op een rijtje te zetten of je juist in een bepaald aspect van de discussie te verdiepen. Je kunt erbij uitzoeken waarom en wanneer de discussie is ontstaan. En wat vindt welke partij ervan? En wat vind jijzelf?

Extra leuk aan een onderzoekje naar dit onderwerp, is dat je je eigen situatie erbij kunt betrekken. Op wat voor school zit jij, en waarom? Heb jezelf die keuze gemaakt, of je ouders, of was er gewoon geen andere school dichtbij?

Ook kun je erachter proberen te komen wat precies de verschillen zijn tussen een openbare en de verschillende bijzondere scholen. Je kunt van een paar verschillende scholen in de buurt uitzoeken wat de verschillen in de praktijk zijn. Daar kun je achter komen door de websites van de scholen te bekijken (let vooral op grondbeginselen). Ook door roosters naast elkaar te leggen vallen je misschien al dingen op: welke vakken worden er gegeven en hoeveel uren krijgt bijvoorbeeld godsdienst of levensbeschouwing? Helemaal mooi zou het zijn als je wat leerlingen en leraren kunt interviewen en misschien zelfs wel een aantal lessen kunt observeren. Zijn er grote verschillen te ontdekken tussen de scholen? Of valt het eigenlijk wel mee?

Als je dit onderwerp interessant vindt, kijk dan eens op de website van de studie godsdienstwetenschap. Binnen deze studie is namelijk aandacht voor vakken die handelen over religie in Nederland en haar gevolgen.

Heb je vragen over dit onderwerp, dan kun je ons mailen: alfasteunpunt@rug.nl

Last modified:August 12, 2013 14:49